چه خوش‌اقبالیم که می‌توانیم با کتاب‌ها دنیایِ بهتری بسازیم. اگر آینده‌نگر باشیم حتماً این شانس را برایِ بچه‌ها هم مهیا می‌کنیم. در این صورت، می‌توانیم امیدوار باشیم که آدم‌هایِ خوبی بوده‌ایم. نویسنده‌ها از جملهٔ این آدم‌هایِ خوب‌اند. حتی اگر ظاهراً دوست‌داشتنی نباشند، گاهی با نوشته‌شان شانسِ بزرگی به بچه‌ها می‌دهند. این ظاهراً کارِ شاقی نیست، اما قطعاً آینده طورِ دیگری شهادت می‌دهد.

از متن کتاب:

سنگ و گردو / محمدرضا شمس:

سنگ و گردو با هم بازی می‌کردند. سنگ زد و سرِ گردو را شکست. گردو گریه‌کنان رفت پیشِ مادرش. سنگ ترسید و فرار کرد. آن‌قدر هول بود که جلویِ چشمش را ندید و محکم خورد به یک تخمِ سفید. تخم شکست. دو تا سنگ‌پشتِ دوقلو، از تویِ تخم بیرون آمدند. یک قُل‌شان پشتش سنگ داشت. یک قل‌شان نداشت.  آن‌که سنگ داشت به آن‌که نداشت گفت: «داداشی!…». این‌یکی گفت: «جانِ داداشی؟». آن‌یکی گفت: «پس سنگِ تو کو؟». این یکی گفت: «نمی‌دانم!». و این طرف و آن طرف را نگاه کرد. سنگ را دید. خوشحال شد و گفت: «همین است! افتاده این‌جا.» سنگ را برداشت و گذاشت پشتش. دوقلوها دستِ هم را گرفتند و رفتند به طرفِ دریا. گردو و مادرش آمدند. همه جا را گشتند. سنگ را پیدا نکردند و برگشتند.

نویسندگانِ مجموعهٔ «یک اسم و چند قصه» -از نظر من- برایِ بچه‌ها فرصتِ ساختنِ دنیایِ بهتر را مهیا کرده‌اند. ظاهراً هیچ چیزِ پیچیده‌ای در کار نیست. در هر کتاب یک اسم وجود دارد؛ مثلاً «سنگ». نویسندگانِ این مجموعه دورِ یک میز نشسته‌اند و از سنگ قصه‌ای کوتاه نوشته‌اند. نوشتنِ هر قصه ده-بیست دقیقه طول کشیده است. نویسندهٔ هر قصه پیش از نوشتن به دنیایی که خواهد ساخت فکر نکرده است. همه‌شان بداهه‌نویسی کرده‌اند. نتیجهٔ بداهه‌نویسیِ نویسندگانِ مجموعهٔ «یک اسم و چند قصه» قصه‌هایی کوتاه و لطیف است که حتماً اغلبِ خردسالان دوست‌شان خواهند داشت. به‌خصوص که تصاویرِ خوش‌نقشِ کتاب هم قصه‌ها را زنده‌تر و لطیف‌تر کرده است.

حالا قصه‌هایِ کتابِ سنگ تویِ دستِ من است. وقتی قصه‌هایش را می‌خواندم آرزو می‌کردم کاش خردسال بودم و کسی این قصه‌ها را برایم می‌خواند. فکر می‌کنم این‌طوری آدمِ دیگری می‌شدم. شاید وقتی بزرگ می‌شدم می‌توانستم مثلِ سنگی که دوست داشت سبز باشد، انتظارِ یک اتفاقِ دلنشین را بکشم. یا شاید می‌توانستم به اندازهٔ سنگِ تنها، بخشنده باشم. بعد فکر می‌کنم می‌شود کارِ دیگری هم کرد. می‌توان به جایِ حسرت خوردن، به بچه‌ها فکر کرد. حتماً اگر بچه‌هایِ ما این قصه‌ها را بخوانند، دیگر حسرت نخواهند خورد. و بدونِ شک دنیای‌شان قشنگ‌تر خواهد بود. شما این‌طور فکر نمی‌کنید؟

لاله جعفری، فروزنده خداجو، طاهره خردور، مجید راستی، محمدرضا شمس، سوسن طاقدیس، شکوه قاسم‌نیا، مهری ماهوتی، ناصر نادری و شراره وظیفه‌شناس قصه‌هایِ مجموعهٔ «یک اسم و چند قصه» را نوشته‌اند. تصاویرِ کتاب هم حاصلِ شیرین‌رقصیِ عاطفه شفیعی‌راد است.

شکوه قاسم‌نیا در مؤخره‌ای که در پایانِ هر کتاب نوشته است، برایِ بزرگ‌ترها می‌گوید که این مجموعه حاصلِ سه سال نشستِ هفتگیِ نویسندگانِ مجموعه است. به قولِ او، آن‌ها سعی کرده‌اند کودکانه بنویسند و به بچه‌های گرفتار در این دنیایِ «بزرگ‌زده» نزدیک شوند.

پیش از شروعِ قصه‌ها، ناشرِ کتاب از بچه‌ها خواسته تا دربارهٔ اشیا قصه بنویسند و برایش بفرستند. فکر می‌کنم تجربهٔ خوبی باشد. به‌خصوص که از آن‌ها خواسته از بزرگ‌ترها کمک نگیرند و فقط قصهٔ خودِ خودِ خودشان را بگویند. ناشر می‌خواهد به بچه‌ها یاد بدهد که با یک اسم می‌توان قصه‌هایِ جورواجور نوشت. البته فکر می‌کنم قصه‌هایِ کتاب بیش‌تر برایِ بچه‌هایِ پیش از دبستان مناسب است. آن‌ها هم که نوشتن نمی‌دانند. پس یک کم کمک عیبی ندارد.

شناسنامه کتاب

عنوان	یک اسم و چند قصه
نویسنده	شکوه قاسم‌نیا و دیگران
تصویرگر	ارغوان خسروی
مترجم	-
ویراستار	-
ناشر	چکه
گروه مخاطبان	خردسال
جنسیت مخاطبان	فرقی ندارد
تعداد صفحات	32 صفحه
نوبت چاپ	اول - 90
شمارگان	3000 نسخه
قیمت	4000 تومان
شابک	964-297-016-2

طبق طبع اهالی خانه کتاب اشا این کتاب مزه "دراژه شکلاتی" می دهد. نوش جان!

کتاب هایی با همین مزه:

• یک اسم و چند قصه: سنگ
• دن کاسمورو
• جوجه‌ای که می‌خواست فضانورد شود
• ورزش ذهن؛ به همین سادگی
• دو تخم مرغ در مه

سایر مزه‌ها: زیتون شور، قورمه سبزی، آبگوشت، دراژه شکلاتی، شیر مادر، کاسنی

شب‌ها که تاریک می‌شود، اگه همهٔ همهٔ برق‌ها هم خاموش بشوند، وقتی می‌روی توی حیاط یا توی خیابان یا رویِ پشتِ بام، باز هم می‌توانی دور و برت را ببینی؛ چون ماه و ستاره‌هایِ آسمان زمین را روشن می‌کنند. آن شبِ تاریک یادت است سرت را بالا کردی، هزار تا ستارهٔ خوشگل دیدی؟ دلت می‌خواست دستت را دراز کنی و چند تا از آن‌ها را برداری برای خودت؟ با آن ستاره‌های براقِ خوشگل می‌شود خیلی کارها کنی؛ می‌شود برای مامان یا خواهرِ کوچولویت گردن‌بند درست کنی، شب که می‌خواهی بخوابی ستاره را با خودت ببری زیرِ پتو، همهٔ نورش را ببری پیشِ خودت توی رختخواب، بگذاریش توی یک قابِ قشنگ و

از متن کتاب:

یک ستارهٔ دنباله‌دار که از آسمان افتاده است؟… به نظرِ پَرآبی، نوک‌دراز کارِ خیلی بامزه‌ای انجام داده بود. برای همین گفت: «دوستِ کوچولویِ من، مگر نمی‌بینی که اصلاً ستاره‌ای وجود ندارد؟ » ها ها ها! قاه قاه! بعد ادامه داد: «بگذار برایت شرح بدهم: شب‌ها،‌ یک آبکشِ خیلی خیلی بزرگ، دور تا دورِ زمین را می‌پوشاند. ستاره‌ها نورهایی هستند که از سوراخ‌های کوچکِ این آبکشِ بزرگ رد می‌شوند.» اشک‌های نوک‌دراز بند نمی‌آمد. فرفری، برهٔ کوچولو به او نزدیک شد و گفت: «نوک‌دراز گریه نکن! ببین ستاره‌ات را آورده‌ام. می‌خواهم رازی را به تو بگویم…»

آن را به دیوار بچسبانی…

دلت می‌خواهد یک روز بروی توی آسمان به ماه و ستاره‌ها سرک بکشی و ببینی آن‌جا چه خبر است؟

نوک‌دراز هم مثلِ تو ستاره‌ها را خیلی دوست دارد. او جوجه خروسی است که با خانواده‌اش توی مرغ‌دانی زندگی می‌کند. روزی نوک‌دراز یک ستاره پیدا کرد و یک عالمه ذوق کرد. اما بعدش فهمید که ستاره‌اش واقعی نیست و خیلی خیلی دلش گرفت. برهٔ کوچولویی به اسمِ فرفری که دوستِ نوک‌دراز است و همیشه با او بازی می‌کند، پیشش آمد تا غصه نخورد. بعد با هم به جاهایی رفتند و چیزهای عجیب و غریبی دیدند؛ مثلاً یک لولهٔ بامزه که از توی آن می‌توانستند ستاره‌ها را بهتر ببینند. راستی! نوک‌دراز یک دوستِ فضایی هم پیدا کرد که ازش یک کادویِ فضایی گرفت! اگر می‌خواهی بدانی چطوری، توی کتابِ جوجه‌ای که می‌خواست فضانورد شود، داستانِ نوک‌دراز و فرفری را از اول تا آخر بخوان. مطمئنم که خیلی خوشت می‌آید.

تازه! توی این کتاب یک عالمه تصویرهای قشنگ با رنگ‌های خوشگل از نوک‌دراز و فرفری و دوستِ فضایی‌شان، مرغ‌دانی و آسمانِ آن‌جا و لولهٔ عجیب و… می‌بینی.

شناسنامه کتاب

عنوان	جوجه‌ای که می‌خواست فضانورد شود
نویسنده	کریستیان ژولی‌بوآ
تصویرگر	کریستیان هانریش
مترجم	سید محمد مهدی شجاعی
ویراستار	ترانه امیر ابراهیمی
ناشر	چکه
گروه مخاطبان	بچه‌های اول دبستان
جنسیت مخاطبان	فرقی ندارد
تعداد صفحات	48 صفحه
نوبت چاپ	اول - 90
شمارگان	3000 نسخه
قیمت	2800 تومان
شابک	978-600-5935-11-0

طبق طبع اهالی خانه کتاب اشا این کتاب مزه "دراژه شکلاتی" می دهد. نوش جان!

کتاب هایی با همین مزه:

• یک اسم و چند قصه: سنگ
• دن کاسمورو
• جوجه‌ای که می‌خواست فضانورد شود
• ورزش ذهن؛ به همین سادگی
• دو تخم مرغ در مه

سایر مزه‌ها: زیتون شور، قورمه سبزی، آبگوشت، دراژه شکلاتی، شیر مادر، کاسنی

«کتابی که می‌توانید بارها و بارها آن را بخوانید». این جمله از یک حقه‌بازیِ تازه خبر می‌دهد؟ دوباره با یک شعارِ الکی رویِ جلدِ کتابی عامه‌پسند مواجه‌ایم؟ نه، ظاهرِ غلط‌اندازش گمراه‌تان نکند. در این یکی خبری از حقه‌بازی نیست. در «جزیرهٔ هزار داستان» قدم به قدم غافل‌گیر می‌شوید.

هیچ‌چیزِ پیچیده‌ای در کار نیست. شما محور داستان هستی. تنها، خسته و گرسنه، از یک طوفانِ سهمگین در دریا جانِ سالم به در برده‌ای. چشم باز می‌کنی و می‌بینی تویِ جزیره‌ای دور هستی. کجاست؟ نمی‌دانی. خب باید راه بیفتی و از اوضاع سر در بیاوری. از کدام طرف شروع می‌کنی؟ چپ یا راست؟ آن طرف که نیزار است یا طرفِ درخت‌ها؟ سرنوشتت با یک انتخاب عوض می‌شود. اگر می‌خواهی از طرفِ نیزار بروی، باید داستان را در یک صفحهٔ دیگر دنبال کنی….

داستان در جزیرهٔ هزار داستان صفحه به صفحه پیش نمی‌رود. بنا به انتخابِ راهِ مخاطب، داستان از جایِ دیگر و طورِ دیگر دنبال می‌شود. ممکن است هر انتخاب

به مرگِ مخاطب منجر شود، پس باید محتاطانه انتخاب کرد. گاهی مجبوری خودت را به بخت و اقبال بسپاری. هر چه هست، می‌توانی بارها به جزیرهٔ هزار داستان سر بزنی و هربار چیزِ تازه‌ای ببینی.

این برایِ رمان‌خوان‌هایِ حرفه‌ای سبکِ تازه‌ای نیست. شاید سبکِ عقب‌افتاده‌ای هم باشد. اما ما با یک داستانِ نوجوان مواجه‌ایم. جزیرهٔ هزار داستان می‌تواند هیجان‌انگیز، ترسناک و امیدبخش باشد. این جمعِ احساساتِ متضاد، ذهنِ نوجوان را بارور می‌کند.

جزیرهٔ هزار داستان، به خوبی تخیل را قلقلک می‌دهد و می‌جنباند. پس این کتاب برایِ بزرگسالان کسل‌کننده است؟ نه چندان. کافی است عصرِ یک روزِ تعطیل، گوشه‌ای لم بدهید (رویِ کاناپه یا مخده فرقی ندارد)، کتاب را باز کنید و هر طور دوست دارید خودتان را در داستان پیش ببرید.

داستان‌هایِ جزیرهٔ هزار داستان هرجا نوشته «پایان» تمام می‌شود؟ می‌توانید این‌طور فکر کنید. اما تصور کنید با پسرِ نوجوان‌تان یا خواهرزاده/ برادرزاده‌تان تویِ حیاط نشسته‌اید و مخاطراتِ جزیره را پشتِ سر می‌گذارید. نگذارید به نوجوانِ همراه‌تان بد بگذرد. بازی را گسترش دهید. هرجا لازم می‌دانید چیزی به داستان اضافه کنید یا احتمالی دلهره‌آور یا امیدبخش به آن بیفزائید. هر وقت به کلمهٔ «پایان» رسیدید، کتاب را دست به دست کنید و مسیرِ دیگری را انتخاب کنید. از این کار لذت ببرید، چون در عالمِ واقع هرگز شانسِ دوباره پیمودنِ یک مسیر را به شما نمی‌دهند؛ مخصوصاً اگر مرتبهٔ قبل مرده باشید!

بعد از پایانِ هر داستان هم می‌توان درباره‌اش کلی حرف زد. «اگر از اون‌طرف می‌رفتیم…»، «این‌جا به نظرم باید اون کار رو انجام می‌دادیم…» و هزار فکر و خیالِ دیگر، مزهٔ جزیرهٔ هزار داستان را بیش‌تر می‌کند.

با کتابی کوچک مواجه‌اید که می‌تواند شما و جمعِ خانواده‌تان را سرگرم کند.

شناسنامه کتاب

عنوان	جزیرهٔ هزار داستان
نویسنده	ادوارد پکارد
تصویرگر	باربارا کارتر
مترجم	شهین‌دخت بهزادی
ویراستار	شهرام رجب‌زاده
ناشر	کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و نشر دوایر
گروه مخاطبان	خانواده: نوجوان و بزرگ‌سال
جنسیت مخاطبان	فرقی ندارد
تعداد صفحات	147 صفحه - جیبی
نوبت چاپ	چهارم – 89
شمارگان	5000 نسخه
قیمت	2000 تومان
شابک	978-964-9458-489

طبق طبع اهالی خانه کتاب اشا این کتاب مزه "دراژهٔ شکلاتی" می دهد. نوش جان!

کتاب هایی با همین مزه:

سایر مزه‌ها: زیتون شور، قورمه سبزی، آبگوشت، دراژه شکلاتی، شیر مادر، کاسنی

شعر خواندن برای بچه‌ها لذتی دارد که کم‌تر می‌شود آن را با چیزی برابر کرد. بچه‌ها به کلمات موزون و سخن آهنگین، علاقه‌ای خاص نشان می‌دهند. وقتی که در قالب کلمات موزون و سخن آهنگین، حرف‌های کودکانه و جذاب ریخته شود، به راحتی می‌شود در چشمان بچه‌ها برق شوق و لذت را دید.

این روزها برای این گروه سنی لطیف،‌ کتاب‌های شعر بسیاری در بازار وجود دارد. اما شناختن آن‌ها و جدا کردن کتاب و شعر خوب برای بچه‌ها کار آسانی نیست. کتاب‌های شعری که کیفیت چندانی ندارند، راحت در روزنامه‌فروشی‌ها یا کتابفروشی‌های معمولی در دسترس‌اند و می‌شود آن‌ها را به راحتی خرید، اما والدین خوب کسانی هستند که خود را با خرید یک کتابِ دم دستی برای بچه‌ها راحت نکنند و به دنبال کتاب‌هایی باشند که با تخیل و روح لطیف کودک بسازد و با فطرت او هم‌خوان باشد.

«مشق باران» یکی از کتاب‌های خوب شعر کودکانه است که در سال ۱۳۸۴ وارد بازار کتاب شده است.

عناوین ده شعر زیبایی که در این کتاب آمده است عبارتند از: مشق باران، پیراهن زرد، یک دانه آلبالو، ماهی من، خورشید کوچک، من و بادبادک، خواب قشنگ، بهار، گل و شاپرک، آسمان کوچک حوض. موضوع این شعرها، اغلب یک احساس خوب در یک لحظهٔ شاد کودکی است؛ چیزهایی که در ذائقهٔ لطیف بچه‌ها و نیز بزرگ‌ترهایی که هنوز کودکی در آن‌ها رنگ نباخته، جالب است: گردش یک روز در صحرا، حوض کوچک حیاط خانه، بادبادک، یک دانه آلبالو و…

شعرهای این کتاب را رابعه راد سروده است. قطع کتاب، قطع معمول کتاب‌های بچه‌ها یعنی خشتی است. تصاویر زیبا و رنگ‌های زندهٔ کتاب، حتماً بچه‌ها را سر ذوق خواهد آورد. اوراق روغنی آن هم هرچه در دست بچه‌ها باشد و بچرخد، شکل و قیافه زشت و آزار دهنده به خود نمی‌گیرد. قیمت مناسبی هم که دارد، شاید باعث شود که با آن، چند بچه را خوشحال کنیم.

یکی از شعرهای این مجموعه را بشنوید:

«دخترهٔ شیطون! کی تا حالا گیلاس تازه رو از روی درخت چیده و تزیین کیک گِلی کرده؟» این ندا را هرگز فراموش نمی‌کنم؛ صدای جوان مادرم هنگامی که با خاک‌های باغچه زیر درخت گیلاس حیاط کیک تولد درست می‌کردم و بعد گیلاس‌های خوشگل درخت را خرج تزیین آن…

کودکی ما همین‌قدر ساده بود؛ بازی‌هایمان، فکرهایمان، کتاب‌هایمان… مادرم با همان صدای دوست‌داشتنی «مرغ سرخ پاکوتاه» را برایم می‌خواند:

«یک مرغ سرخ پاکوتاه

گرد و قلمبه نوک سیاه

این ور دشت، اون ور دشت

دنبال دونه‌ها می‌گشت…»

مرغی که یک دانهٔ طلایی پیدا کرده بود و می‌خواست آن را بکارد. از دوستانش درخواست کمک ‌کرد اما دوستانش او را یاری نکردند…

این داستان به عنوان درس خوبی از کمک و هم‌کاری تا بزرگ‌سالی در ذهن من جا خوش کرده بود و خیلی از افکار و کارهای بزرگم مشق دنباله‌دار این قصهٔ دوست‌داشتنی در کودکی‌ام بود.

چندی پیش خیلی اتفاقی دوستی کتاب «مرغ سرخ پاکوتاه» را به پسر کوچکم هدیه داد. تا خواستم کتاب را برایش بخوانم… خدای من! خودش بود با همان قطع، همان تصاویر و همان رنگ‌آمیزی‌ها!

کتاب خوب کودکی‌ام را حالا برای فرزندم می‌خوانم. چه احساس زیبایی است خواندن داستان منظومی که آهنگ آن را از ته ذهن بیرون می‌کشی و با کلمات و تصاویری ساده اما زنده به فرزندت تقدیم می‌کنی. گمان می‌کنم از وقتی این کتاب را برای فرزندم خواندم، در ذهن او هم تصویر خوبی از هم‌کاری نقش بسته است.

بار اولی که حکایت نامه را دیدم، نوجوانِ پر شورِ اهلِ سفری بودم که کلی راه طی کرده بود تا برسد به زاهدان. رفته بودم تا دوباره یکی از دوستانِ دورانِ مدرسه را ببینم. سرِ راه خانه‌شان، چشمم خورد به کتاب‌فروشیِ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. به هوای خریدِ چند هدیه، راه کج کردم سمت کتاب‌فروشی و چند کتاب برداشتم. دروغ چرا؟ راستش بین آن‌ها، حکایت‌نامه، طرحِ جلد و قطعِ چشم‌نوازی داشت و مهم‌ترین دلیلم برای خریدش، جذابیتِ بصری‌اش بود.

حکایت نامه را سال‌ها بعد، در کتاب‌فروشیِ کانون، در خیابانِ خالد اسلامبولی تهران دیدم. تا چشمم بهش افتاد، یادش کردم. کتابی که مدت‌ها پی‌اش می‌گشتم، اما نمی‌یافتمش. بی‌معطلی از خانمِ فروشندهٔ اخمو کتاب را خریدم و زیرِ بارانِ اولِ بهار، برگشتم خانه.

توی خانه، مادر منتظرم بود. کتاب‌ها را یک‌گوشه گذاشتم. سرم گرمِ کار و بارِ روزانه بود که یک‌باره دیدم مادر، حسابی رفته به بحرِ حکایت‌نامه و دارد با اشتیاق می‌خواندش. انگار، جدایِ جذابیتِ طرح و جنسِ کاغذ، متنِ جذابی داشت. وسوسه‌ام برای خواندن حکایت‌نامه بیش‌تر شد.

توی یک‌ روز، من و مادر، حکایت‌نامه را با هم خواندیم و بعد دربارهٔ حکایت‌های مختلفش گفتیم و گفتیم تا این‌طوری، مزه‌اش برای همیشه زیر دندان‌مان بماند.

حکایت‌نامه، بازنویسیِ ساده‌ای از حکایت‌های کهن است، که از بین ۱۹ کتابِ مختلف انتخاب شده. از اسرار التوحیدِ ابوسعید ابوالخیر گرفته تا قابوس‌نامه و تاریخ بیهقی و مثنویِ مولوی و یادداشت‌های علامه قزوینی. جنس و رنگِ کاغذِ کتاب، آدم را یادِ کتاب‌های خطیِ کهن می‌اندازد. طراحیِ سنتیِ داخل کتاب هم، این شباهت را بیش‌تر کرده. شباهتی که راستش را بخواهید، برای من یکی حسابی دوست‌داشتنی‌ است.

یکی از حکایات:

طبیبی را دیدند که هرگاه به گورستان می‌رسید، رِدایش را در سر می‌کشید. دلیلش را سؤال کردند. گفت: «منصور خلیفه، عربی شامی را گفت: چرا شکرِ حق به جا نمی‌آری که تا من بر شما حاکم شده‌ام، طاعون از میان شما دفع شده است؟ عرب گفت: حق سبحانه، از آن عادل‌تر است که دو بلا بر ما گمارد!»

■■■

برای بهتر فهمیدنِ کلماتِ دشوار، گردآورندهٔ کتاب، معنی بعضی از کلمات را پای هر حکایت نوشته و این‌طوری، کار خواننده را ساده کرده. البته اشکالاتِ ویرایشی هم در بازنویسیِ آقایِ حسین معلم دیده می‌شود که محصولِ بی‌دقتیِ ناشر است!

قبل از انتشارات کتاب نیستان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، حکایت‌نامه را چاپ کرده، اما حالا، کانون و کتاب نیستان، با هم این کتاب را منتشر می‌کنند. یک‌جور هم‌سفره شدنِ مسالمت آمیز!

تصاویرِ حکایت‌نامه کارِ آقای بهرام خائف است و طراحی گرافیک کتاب را کوروش پارسانژاد انجام داده.

مزهٔ حکایت‌نامه، مزهٔ به یادماندنی است. خدا را چه دیدید، شاید وسوسه‌تان کرد تا بروید سروقت متونِ کهن و خودتان بی‌واسطه، یک به یک بخوانیدشان.

موفق باشید

■ برای بچه‌ها:

شازده کوچولو دوستم است. من این دوستم را چند وقت پیش هدیه گرفتم. وقتی کتاب شازده کوچولو را خواندم، مامان کنارم بود. مامان هم کتاب را خواند و به بابا هم داد تا بخواند. همهٔ ما شازده کوچولو را دوست داریم.

شازده کوچولو یک پسر است که از فضا به زمین آمد و با یک آقای خلبان دوست شد. شازده کوچولو یک دوست قرمز هم داشت که توی فضا جا گذاشته بودش. دل شازده کوچولو برای دوست قرمزش خیلی تنگ شده بود، برای همین یک تصمیمی گرفت که نمی‌توانم بگویم. چون مامانم می‌گوید: مزهٔ داستان می‌رود.

برای این‌که مزهٔ شازده کوچولو نرود من خیلی دوست دارم همه دوست‌هایم این قصه را بخوانند، حتا علی که دیروز با هم قهر کردیم.

اسم نویسندهٔ شازده کوچولو این است: آنتوان دوسنت اگزوپری. آقای اگزوپری فرانسوی بوده. مامانم می‌گوید خدا رحمتش کند.

■ برای بزرگ‌ترها:

ابداً نمی‌خواهم تجربهٔ مزه‌های تازه را -پیش پیش- از خودم بگیرم. اما، شاید شازده کوچولو، تا ابد، شیرین‌ترین کتاب زندگی‌ام بماند. کتابی که جمله‌جمله‌اش در عین سادگی، پر است از نشانه و حرف.

«شازده کوچولو» قصهٔ سادهٔ ساکنِ یکی از سیاره‌های ناشناس است که قصد سفر می‌کند و به زمین می‌رسد. سفر به چه بهانه‌ای؟ به بهانهٔ فرار از گل سرخِ به ظاهر از خود راضی. گل‌سرخی که نیاز به التفات و محبت دارد، و این چیزی است که شازده کوچولو در سفرش در می‌‌یابد.

شازده کوچولو «اهلی کردن» را در سفر می‌آموزد. او می‌آموزد که در گل سرخ یا شازده کوچولو، حسی امکان برانگیختن دارد که شبیه و مانندی ندارد. حسی که باید تجربه‌اش کرده باشی تا بفهمی چیست. حسی که شازده کوچولو می‌تواند در تو برانگیزد.

داستانِ «شازده کوچولو» را همهٔ ما می‌فهمیم و از آن کیفور می‌شویم. شازده کوچولو در عین «ویژه» بودن، خوانندهٔ ویژه ندارد، سن و قشر نمی‌شناسد. اگر کودک هستید یا نوجوان یا جوان یا میان‌سال یا پیر، بی‌تردید شازده کوچولو باب طبع شما است.

اگر می‌خواهید داستانی بخوانید که پس از مطالعه‌اش، به تجربه‌های مشترک اعضای خانواده یا گروه دوستان‌تان چیزی اضافه بشود، «شازده کوچولو» انتخاب خوبی است.

«شازده کوچولو» را آنتوان دوسنت اگزوپری در سال ۱۹۴۳ در فرانسه منتشر کرد. این کتاب به بیش از ۱۵۰ زبان مختلف ترجمه شده است. تا کنون اقتباس‌های ادبی و سینمایی بسیاری از شخصیت اصلی کتاب شازده کوچولو شده است.

چطوری بخرمش؟ خیلی راحت! با یکی از این شماره‌ها تماس بگیرید: ۶۶۴۰۱۵۴۱ – ۶۶۴۰۱۴۴۵

علاوه بر همهٔ این‌ها، شازده کوچولو از جمله شیرین‌ترین هدیه‌هایی است که گرفته‌ام و داده‌ام. وقتی شازده کوچولو را خواندید، شاید یک تجربهٔ مشترک با هم داشته باشیم!

اما یک نکته هم دربارهٔ ترجمهٔ «شازده کوچولو» به فارسی:

تا به حال، «شازده کوچولو» را محمد قاضی، احمد شاملو، ابوالحسن نجفی، مصطفا رحماندوست، عباس پژمان و چند نفر دیگر به فارسی برگردانده‌اند. صحبت دربارهٔ بهترین ترجمهٔ شازده کوچولو البته که سخت  است. دیدگاه‌ها در این‌باره نسبی است. بعضی‌ها ترجمهٔ شاملو را می‌پسندند، بعضی دیگر ترجمهٔ نجفی را. غیر از ترجمهٔ قاضی، باقی را دیده‌ام و در میان این همه ترجمهٔ نجفی به مراتب برایم دوست‌داشتنی‌تر بود.

■ برای مطالعهٔ بیش‌تر:

● صفحهٔ آنتوان دوسنت اگزوپری در ویکی‌پدیا / فارسی

■ برای بچه‌ها:

سلام. من دیروز دوباره به کتاب‌فروشی رفتم و یک کتاب خیلی خیلی خوب خریدم. اسم کتاب «قرقر و قرقره» بود. داستانش دربارهٔ دوتا قرقره است که هم‌دیگر را دوست دارند. برای همین هم ، قرقره یک نامه به قرقر می‌نویسد. قرقره توی نامه‌اش نوشته: دوستت دارم. دلم برات تنگ شده.

این کتاب خیلی نقاشی‌های خوبی داشت. من کتاب را دوبار خواندم. یک‌بار خودم تنهایی. یک بار هم خاله مینا آن را برایم خواند و با هم نقاشی‌هایش را دیدیم.

بعد خاله مینا گفت: نقاشی‌های این کتاب را نویسنده‌اش کشیده. اسم نویسندهٔ این کتاب لیندا ولفسگروبل است. من دلم می‌خواهد خانم لیندا را ببینم و از او تشکر کنم. چون خیلی کتاب خوبی نوشته. اما خانم لیندا اینجا نیست.

راستی! هفتهٔ بعد تولد آیدا است و مادرم می‌خواهد برایم یک «قرقر و قرقره» دیگر بخرد تا به آیدا هدیه بدهم.

■ برای بزرگ‌ترها:

«قرقر و قرقره» داستانِ ساده و زیبایی‌ست که بر مبنای تصاویرش پیش می‌رود. داستان دو شخصیت دارد که «قرقر» و «قرقره» نام دارند. حجم کتاب آن‌قدر کم است که در چند دقیقه می‌توان آن را خواند و هر پدر و مادر گرفتار و پرمشغله‌ای فرصت خواهد کرد تا این کتاب را با فرزندش هم‌خوانی.

- چطوری بخرمش؟ خیلی راحت! با یکی از این شماره‌ها تماس بگیرید: ۶۶۴۰۱۵۴۱ – ۶۶۴۰۱۴۴۵

«قرقر و قرقره» روایت‌گر دوستیِ ساده و دوست‌داشتنیِ دو قرقره است که اگرچه از هم دورند، اما برای دیدن یک‌دیگر تلاش می‌کنند. تلاش قرقر برای رسیدن به دوستش آن‌قدر همه‌جانبه است که از وجود خودش که همان «نخ» است هم می‌گذرد و می‌رود و می‌رود تا دیگر نخی برایش نمی‌ماند. اما آخرش چه؟ شاید قابل حدس باشد!

خواندن «قرقر و قرقره» برای بچه‌ها، به دلیل سادگی و روانی داستان و تصاویر زیبایش، شادی‌آور و صدالبته آموزنده است. این کتاب لذت دوست‌داشتن و دوستی را -باز زبانی ساده و جذاب- به بچه‌ها می‌چشاند. چه چیزی بهتر از این؟

شنــــاس‌نامهٔ کتـاب
ناشر:	افق (کتاب‌های فندق)
گروه مخاطبان:	۲ تا ۶ ساله‌ها
نویسنده:	لیندا ولفسگروبل
مترجم:	لاله جعفری
تصویرگر:	لیندا ولفسگروبل
شماره‌گان:	۳۰۰۰ نسخه
نوبت چاپ:	اول / بهار ۸۷
تعداد صفحات:	۲۸ خشتی
قیمت:	۱۵۰۰ تومان
شابک:	۳-۴۶۲-۳۶۹-۹۶۴-۹۷۸

■ برای بچه‌ها:

یک روز من رفته بودم پیش آقای آبرومندی تا ازش ساز زدن یاد بگیرم. آقای آبرومندی که خیلی چاق است و صورتش مثل عموشلبی است، به من یک کتابِ خوب داد. من کتاب را خواندم. اسم کتاب «تیستوی سبز انگشتی» بود و خیلی خوب بود.

تیستو یک پسر کوچک است که دلش نمی‌خواهد توی دنیا آدم‌ها با هم جنگ کنند. برای همین تیستو یک کار قشنگ می‌کند که همهٔ آدم‌هایی که دل‌شان جنگ می‌خواهد ناراحت می‌شوند.

این کتاب من خیلی قشنگ بود و من آن را شب‌ها توی تختم می‌خواندم تا تمام شد.

■ برای بزرگ‌ترها:

ادبیات روان، کلماتِ آشنا

تیستوی سبز انگشتی، با ادبیاتی روان روایت می‌شود. کلمات در این داستان، کلماتی ساده و آشنایند. مخاطب، چه کودک باشد چه بزرگ‌سال، در مواجهه با کلمات، غریبی نمی‌کند و به دست‌انداز نمی‌افتد. بخشی از این حسن، زائیدة ترجمه روان و ساده است، اما بخش اصلی‌اش، محصولِ روانی ادبیاتی‌ست که نویسنده ارائه کرده است.

استفاده از ادبیات ساده و کلمات آشنا، به هیچ‌وجه نقیصه در داستان محسوب نمی‌شود. مخاطب، باید بتواند با اصلِ داستان و روند آن ارتباط بگیرد. بنابراین، به کارگیری این ادبیات و کلماتِ آشنا و ساده، مخاطب  را در ارتباط‌گیری با داستان و شخصیت‌های آن، یاری می‌کند. کلمات دشوار و ادبیات مکلف، او را در تورِ «زبان داستان» اسیر می‌کند و راه‌یابی‌اش به داستان را دشوار می‌کند. بنابراین، از جمله محاسن «تیستو…»، ادبیات روان و کلمات آشنایی‌ست که نویسنده و مترجم، از آن بهره گرفته‌اند. این‌چنین است که داستان، مثلِ واکسنِ بدون درد، آرامش‌دهنده است و بی‌دردسر.

روایتِ ساده و پرهیز از پیچیدگی

روایتِ «تیستو…» روایتِ ساده‌ای است و از این حیث، قصه، به خوبی در ظرفِ «ادبیات و زبان» آن، آرام گرفته است. مخاطب هیچ دست‌اندازی حس نمی‌کند، در پیچیدگی‌های فنون داستان‌نویسی و شیوه‌های آن گرفتار نمی‌شود، اما در عین حال، کشش داستان، او را به دنبال خود می‌کشد. «تیستو» این ویژگی را دارد که به صورت بخش بخش و در فواصل زمانی منقطع خوانده شود، یا یک‌باره و در یکی-دو نشست با مخاطبش حرف بزند. این ویژگی، از جمله محاسنِ «تیستو…» است. داستان آن‌قدر روان، در عین حال جذاب است که مخاطب را تشنه نگاه می‌دارد و فاصله‌های زمانی هم نمی‌توانند روالِ داستان را از یاد مخاطب ببرند.

اگرچه شیوه روایت داستانِ «تیستو…» شیوه ارجح یا احسن روایتِ داستان نیست و تنها شیوه روایی هم محسوب نمی‌شود، اما انتخابِ این شیوه روایی برای داستان «تیستو» انتخابی درست است که «کلمات ساده» نیز با آن چفت شده‌اند و بر پیکره یک‌دست و ساده و صیقلی داستان، خش نینداخته‌اند.

«تیستوی سبز انگشتی» تقریباً از آن آثار دیده نشده‌ای است که خواندشان آدم را سر ذوق می‌آورد. تیستو داستانی ساده دارد که برآمده از فطرتِ صلح‌جوی آدمی است. نویسندهٔ کتاب، داستانش را بخش‌بخش روایت کرده تا خوانش آن ساده‌تر باشد.

در مهدها یا خانه، می‌توان خواندن بخش‌های کتاب را تا چند روز ادامه داد و دربارهٔ هربخش با بچه‌ها گفت‌گو کرد.

داستان تیستو، دربارهٔ کودکی بانمک است که به هرکجا دست می‌کشد، بی‌درنگ سبزی از آن‌جا می‌روید… با همین استعداد است که کارخانهٔ اسلحه‌سازی پدرش را مبدل به گلستان می‌کند و شهر را بدجور به هم می‌ریزد.

داستانِ تیستو در عین شیرینی، لطیف و جذاب است.

خواندن این داستان، کودک را به دنیای شیرین تخیل می‌برد و شب‌هایش را روشن می‌کند.

داستان‌هایی که با فطرت حرف می‌زنند

«تیستو…» نمونه‌ای است از داستان‌هایی که سن و زبان و زمان نمی‌شناسند. سال‌ها خوانده می‌شوند، دهه‌های مختلف در صدر فهرست پرمخاطب‌ترین کتاب‌ها قرار دارند، کتاب موردعلاقه آدم بزرگ‌ها و بچه‌ها هستند. این کتاب‌ها چه ویژگی دارند؟ چه خصیصه‌ای در آن‌ها است که این‌چنین خواستنی و خوش‌مزه می‌کندشان؟

این ویژگی، علاوه بر شیوه روایت و زبان که پیش‌تر به آن اشاره شد، به بطنِ «قصه» باز می‌گردد. قصه‌ آثاری مانند «شازده کوچولو»، «تیستو…»، «جاناتان مرغ دریایی» و مثال‌هایی از این دست، حرفی از جنسِ فطرت آدمی دارند، پس نه با عقل آدمی، نه با زبان آدمی، نه حتا با دل آدمی، بلکه با فطرت و وجدان او به گفتگو می‌نشینند و از «اصول»ی می‌گویند که زبان و زمان و مکان و سن نمی‌شناسد. بومیِ جانِ آدمی است و در هیچ‌جا و هیچ‌وقت «غریبه» نیست. در نگاه گذرا به امثال این داستان‌ها، به این ویژگی مشترک‌شان برمی‌خوریم که حرف‌هایی از «آزادگی»، «صداقت»، «عشق» و «جوان‌مردی» در آن‌ها است. و این ویژگی است که می‌تواند اثری را پرفروش، پرمخاطب و شهره کند. اما، همان‌گونه که گفته شد، گفتن از «فطرت» نیازمندِ آن است که راوی، خود اهلِ فطرت باشد و زبانِ داستان و شیوه روایت را خوب بشناسد و بتواند چهارچوب فنی و روایی داستانش را خوب چفت کند. و این چیزی است که نویسنده «تیستو…» به خوبی از پس آن برآمده است.

یک پدر می‌تواند «تیستو…» را بخواند و از زاویه دید یک «پدر» با او ارتباط برقرار کند. یک مادر نیز از زاویه دید خودش. یک کودک یا نوجوان نیز. یک معلم نیز.

واکنشِ خواننده در هر سن و سالی که باشد، پس از مطالعه این کتاب جالب توجه است. لحن اثر، لحنی نصیحت‌گونه یا حتا انذار دهنده نیست؛ اما در عین حال هم نصیحت می‌کند و هم انذار می‌دهد.

ترجمه روان و کودکانه

ترجمه خانم گلستان، روان است و برخلاف برخی ترجمه‌ها که از کتاب‌هایی مانند «جاناتان..» و «شازده کوچولو» شده است، تلاش برای فخرفروشیِ زبانی در آن دیده نمی‌شود. این‌گونه است که مخاطب در هر سن و سالی باشد، با «تیستو» ارتباط می‌گیرد و می‌تواند در جایگاه یک هم‌سن، دوست، پدر، مادر، پدربزرگ، مادربزرگ، دوستش بدارد و از دور، مراقب شیطنت‌های کودکانه‌اش باشد.

شکر خدا، نه نویسنده و نه مترجم، خود را اسیر زبان و کلمات نکرده‌اند.

«ایوان عزیز! یک دستور فوری. منجمین چیز عجیبی در کیهان کشف کرده‌اند، از یک کهکشان به کهکشان دیگر، خط سیاه اسرارآمیزی کشیده شده است! هیچ‌کس نمی‌داند موضوع از چه قرار است. بهترین رادیوتلسکوپ‌ها، تلسکوپ‌های نوترونی و جاذبه‌ای نتوانسته‌اند پرده از این راز بردارند. امید همه تنها به توست. فوراً به طرف ستارگان آ. ت. د-۱۵۸۷ پرواز کن!
… معلوم شد آوارگان بین ستاره‌ها که من زمانی برای آن‌ها سیارهٔ کوچکی ساخته بودم، سیارهٔ خود را به مناسبت این‌که به تکه‌های کوچکی تقسیم شده بود از دست داده و دوباره بی‌پناهگاه باقی مانده‌اند. این‌ها برای این‌ که بیش از این در کهکشان‌های بیگانه سرگردان نمانند، تصمیم گرفتند ساختمان عظیمی برای همهٔ مسافرین فضایی بسازند. این مهمان‌خانه، تقریباً از همهٔ کهکشان‌های غیر مسکونی می‌گذشت. می‌گویم تقریباً همه، زیرا آوارگان، بعضی از کهکشان‌های غیر مسکونی را خراب کرده بودند و از باقی‌ماندهٔ آن‌ها برج‌های مهمان‌خانه را ساخته بودند.
مهمان‌خانه کاملاً مجهز بود: در هر اطاق آن شیرهایی بود که پلاسمای سرد و گرم در آن‌ها جریان داشت! در صورت تمایل می‌شد شب به صورت گردهای اتمی درآمد و صبح دوباره به حالت اول برگشت!
مهم‌تر از همهٔ این‌ها، مهمان‌خانه بی‌نهایت اطاق داشت. آوارگان امیدوار بودند که به این ترتیب هیچ مسافری در فضا سرگردان نماند و به جملهٔ ناراحت کنندهٔ «اطاق خالی نداریم» بر نخورد.
… در مقابل پنجره، صفی به نوبت ایستاده بودند که انتهای آن، جای دوری، نزدیکی‌های ابرهای «ماژلان» گم می‌شد. این صداها پیاپی به گوش می‌رسید:
«دو تمبر کهکشان «آندرومدا» را با تمبر «سیروس» عوض می‌کنم!»
«چه کسی تمبر سال ۵۷ سدة فضایی را دارد؟»
- این‌ها کیستند؟

- کنگرهٔ تمبرشناسان بین کهکشان‌ها.

- و عدهٔ آن‌ها زیاد است؟

- عدهٔ آن‌ها بی‌نهایت است. از هر کهکشان یک نماینده آمده است.

- ولی آن‌ها را چه‌طور جا می‌دهید؟ آخر جانورشناسان فضایی فردا خارج خواهند شد.

- نمی‌دانم. پنج دقیقه‌ای است که دربارهٔ همین مطلب با مدیر صحبت می‌کنم.

ولی مسئله کاملاً پیچیده بود و این پنج دقیقه (همان‌طور که در زمین هم اغلب پیش می‌آید) درست یک ساعت طول کشید…»

آن‌چه در بالا خواندید، بریده‌ای بود از کتاب «داستان مجموعه‌ها»، اثر نااوم یاکوله ویچ ویلنکین، با ترجمهٔ استاد پرویز شهریاری. این کتاب همان‌گونه که از اسم آن برمی‌آید، کتابی‌ست ساده و جذاب، دربارهٔ ریاضیات.

ویلنکین در این اثر سعی کرده است خواننده را آن‌چنان در فضای ریاضیات غرق کند تا او احساس نکند که دارد ریاضیات می آموزد و به هیچ وجه، تلاش او برای فهم مفاهیم، آزاردهنده و ملال‌آور نباشد. او کوشیده است از زبانی طنزآمیز و شیرین بهره ببرد و مترجم هم با آگاهی کامل برای انتقال این ظرافت به خوانندهٔ فارسی‌زبان، تلاش خود را به کار بسته است.
در جای‌‌جای کتاب، با مفاهیم و موضوعاتی برخورد می‌کنیم که به خاطر زبان ویلنکین -حتی اگر تکراری هم باشند- برای ما جذاب و جادویی جلوه می‌کند. آن‌چه بیش از هرچیز مهم است، رابطه‌ای است که او میان زندگی، واقعیت و خیال برقرار کرده است.