بچه‌ها یاد می‌گیرند. همه چیز را؛ یعنی هر چیزی که ببینند یاد می‌گیرند و ذهن آن‌ها پر از داده‌هایی می‌شود که ما برای آن‌ها فراهم کرده‌ایم. به همین دلیل هم رو نوشتی می‌شوند از پدر یا مادر یا هر دوِ آن‌ها و در درجهٔ بعد از هر کس که او را می‌بینند یا دور و برِ آن‌ها می‌پلکد.

اما یادگیریِ بچه‌ها از چه زمانی آغاز می‌شود؟ پاسخ جالب است: از همان بدوِ تولد. ما گمان می‌کنیم نوزاد بسیار ناتوان است، همین‌طور است اما جسمِ نوزاد ضعیف و ناتوان است نه ذهنِ او. ذهن و هوشِ نوزاد ظرفی خالی است که از نخستین روزهای حیاتش، ما آن را پر می‌کنیم.

تصاویری از صفحات کتاب:

سه تا شش ماه

شش تا نه ماه

نه تا دوازده ماه

…

چه زمانی می‌شود یادگیری و قدرتِ درک و تجزیه و تحلیل را به خودِ کودک واگذار کرد؟ باز هم پاسخ جالب است: از همان نخستین روزهای تولد. یعنی می‌توانیم هم‌زمان با رشدِ سریعِ جسمیِ او، ذهن و حافظه‌اش را نیز بپرورانیم. چطور؟

توی کتاب‌فروشی دور و برِ قفسهٔ کتاب‌های کودک می‌پلکیدم و آن‌ها را برانداز می‌کردم. رویِ جلدِ کتابی، عکسِ نوزاد دیدم و به سمتِ آن کشیده شدم. رویِ آن نوشته شده بود: شیوه‌هایِ تقویتِ هوشِ نوزاد. کتاب را که دست گرفتم رویِ جلدِ کتابِ زیری تصویر متفاوت دیدم. آن را هم که برداشتم، تعجبم دوچندان شد چون تصویرِ کتابِ زیری باز هم متفاوت بود!

قضیه این بود که مجموعه‌ای از این کتاب‌ها پیشِ رویم بود: جلدِ اول مخصوصِ نوزادانِ سه تا شش ماهه، جلدِ دوم برایِ نوزادانِ شش تا نُه ماهه و جلدِ سوم برایِ نوزادانِ شش تا دوازده ماهه.

در هر مجلد که شاملِ یک جلدِ کاغذی و یک لفافِ مشمایی است، چهار کتابچهٔ آموزشی وجود دارد که کتابچهٔ اول روشِ استفاده از کتاب‌های این مجموعه و خاصِ والدین است. روی جلدِ کاغذی و همچنین پشتِ هر جلد اطلاعاتی با این مضامین می‌بینیم: نوزاد در صورتِ انجامِ تمرین‌ها و آموزش‌های این مجموعه، پس از سه ماهگی، پس از شش ماهگی و پس از نُه ماهگی تواناییِ درکِ چه چیزهایی را دارد. سه کتابچهٔ دیگر که عناوینِ خاصِ خود را دارند برایِ کار با نوزاد در نظر گرفته شده‌اند.

در کتابچه‌های مجموعهٔ اول عناوینِ شناختِ شکل‌ها و رنگ‌ها، آموزشِ پیدا و پنهان و درکِ دسته‌ها و گروه‌ها را می‌بینیم. در مجموعهٔ دوم آشنایی با اجزایِ یک طرحِ کلی، قدرتِ شمارشِ اشیا و درکِ شکل‌های پیچیده پیشِ رویِ ماست و در مجموعهٔ سوم عناوینِ اشیا تغییرِ شکل نمی‌دهند، شناختِ اعضایِ بدن و درکِ رابطه و فاصله را در اختیار داریم.

بئاتریس میلتر

این کتابچه‌های مفید حاصلِ تحقیقاتِ بیست و پنج سالهٔ دکتر بئاتریس میلتر در دانشگاهِ سوربنِ پاریس و ترجمهٔ طاهره طالع ماسوله است.

چه خوب است مادرانِ آگاه این کتاب را تهیه کنند تا از روزهایِ آغازِ تولدِ عزیزانشان در پرورش و تقویتِ نیروهایِ ذهنیِ آنها نیز گام بردارند.

شناسنامه کتاب

عنوان	شیوه‌های تقویتِ هوشِ نوزاد
نویسنده	بئاتریس میلتر
تصویرگر	-
مترجم	طاهره طالع ماسوله
ویراستار	-
ناشر	با فرزندان
گروه مخاطبان	تازه پدر و مادر شده‌ها
جنسیت مخاطبان	فرقی ندارد
تعداد صفحات	کل مجموعه: 33 صفحه
نوبت چاپ	بیست و سوم - 90
شمارگان	5000 نسخه
قیمت	12 هزار تومان
شابک	964-7369-00-X

طبق طبع اهالی خانه کتاب اشا این کتاب مزه "قورمه سبزی" می دهد. نوش جان!

کتاب هایی با همین مزه:

• چارلی و لولا
• تحفة الفقراء
• شیوه‌های تقویتِ هوشِ نوزاد
• ن‍ی‍روی‌ دل‍ت‍ا از پ‍ل‍ی‌م‍ی‌ ت‍ا طب‍س
• فردا شکل امروز نیست

سایر مزه‌ها: زیتون شور، قورمه سبزی، آبگوشت، دراژه شکلاتی، شیر مادر، کاسنی

شب‌ها که تاریک می‌شود، اگه همهٔ همهٔ برق‌ها هم خاموش بشوند، وقتی می‌روی توی حیاط یا توی خیابان یا رویِ پشتِ بام، باز هم می‌توانی دور و برت را ببینی؛ چون ماه و ستاره‌هایِ آسمان زمین را روشن می‌کنند. آن شبِ تاریک یادت است سرت را بالا کردی، هزار تا ستارهٔ خوشگل دیدی؟ دلت می‌خواست دستت را دراز کنی و چند تا از آن‌ها را برداری برای خودت؟ با آن ستاره‌های براقِ خوشگل می‌شود خیلی کارها کنی؛ می‌شود برای مامان یا خواهرِ کوچولویت گردن‌بند درست کنی، شب که می‌خواهی بخوابی ستاره را با خودت ببری زیرِ پتو، همهٔ نورش را ببری پیشِ خودت توی رختخواب، بگذاریش توی یک قابِ قشنگ و

از متن کتاب:

یک ستارهٔ دنباله‌دار که از آسمان افتاده است؟… به نظرِ پَرآبی، نوک‌دراز کارِ خیلی بامزه‌ای انجام داده بود. برای همین گفت: «دوستِ کوچولویِ من، مگر نمی‌بینی که اصلاً ستاره‌ای وجود ندارد؟ » ها ها ها! قاه قاه! بعد ادامه داد: «بگذار برایت شرح بدهم: شب‌ها،‌ یک آبکشِ خیلی خیلی بزرگ، دور تا دورِ زمین را می‌پوشاند. ستاره‌ها نورهایی هستند که از سوراخ‌های کوچکِ این آبکشِ بزرگ رد می‌شوند.» اشک‌های نوک‌دراز بند نمی‌آمد. فرفری، برهٔ کوچولو به او نزدیک شد و گفت: «نوک‌دراز گریه نکن! ببین ستاره‌ات را آورده‌ام. می‌خواهم رازی را به تو بگویم…»

آن را به دیوار بچسبانی…

دلت می‌خواهد یک روز بروی توی آسمان به ماه و ستاره‌ها سرک بکشی و ببینی آن‌جا چه خبر است؟

نوک‌دراز هم مثلِ تو ستاره‌ها را خیلی دوست دارد. او جوجه خروسی است که با خانواده‌اش توی مرغ‌دانی زندگی می‌کند. روزی نوک‌دراز یک ستاره پیدا کرد و یک عالمه ذوق کرد. اما بعدش فهمید که ستاره‌اش واقعی نیست و خیلی خیلی دلش گرفت. برهٔ کوچولویی به اسمِ فرفری که دوستِ نوک‌دراز است و همیشه با او بازی می‌کند، پیشش آمد تا غصه نخورد. بعد با هم به جاهایی رفتند و چیزهای عجیب و غریبی دیدند؛ مثلاً یک لولهٔ بامزه که از توی آن می‌توانستند ستاره‌ها را بهتر ببینند. راستی! نوک‌دراز یک دوستِ فضایی هم پیدا کرد که ازش یک کادویِ فضایی گرفت! اگر می‌خواهی بدانی چطوری، توی کتابِ جوجه‌ای که می‌خواست فضانورد شود، داستانِ نوک‌دراز و فرفری را از اول تا آخر بخوان. مطمئنم که خیلی خوشت می‌آید.

تازه! توی این کتاب یک عالمه تصویرهای قشنگ با رنگ‌های خوشگل از نوک‌دراز و فرفری و دوستِ فضایی‌شان، مرغ‌دانی و آسمانِ آن‌جا و لولهٔ عجیب و… می‌بینی.

شناسنامه کتاب

عنوان	جوجه‌ای که می‌خواست فضانورد شود
نویسنده	کریستیان ژولی‌بوآ
تصویرگر	کریستیان هانریش
مترجم	سید محمد مهدی شجاعی
ویراستار	ترانه امیر ابراهیمی
ناشر	چکه
گروه مخاطبان	بچه‌های اول دبستان
جنسیت مخاطبان	فرقی ندارد
تعداد صفحات	48 صفحه
نوبت چاپ	اول - 90
شمارگان	3000 نسخه
قیمت	2800 تومان
شابک	978-600-5935-11-0

طبق طبع اهالی خانه کتاب اشا این کتاب مزه "دراژه شکلاتی" می دهد. نوش جان!

کتاب هایی با همین مزه:

• یک اسم و چند قصه: سنگ
• دن کاسمورو
• جوجه‌ای که می‌خواست فضانورد شود
• ورزش ذهن؛ به همین سادگی
• دو تخم مرغ در مه

سایر مزه‌ها: زیتون شور، قورمه سبزی، آبگوشت، دراژه شکلاتی، شیر مادر، کاسنی

یکی از دلایلی که سبب شده است گاه و بی‌گاه کاتبان یا دیگرانی به جهتِ ذوق‌ورزی، اصلاح و تعدیل یا نیاتِ خیرخواهانه، ابیاتی به شاهنامه بیفزایند و البته گاهی هم از آن بکاهند، این است که قالبِ شعریِ آن مثنوی و وزنِ عروضیِ آن در میانِ اوزانِ عروضی، وزنی آسان و فراگیر است.

اما شاهنامه و کتاب‌هایی مثلِ آن که آثارِ ملی و فرهنگیِ مهمِ ما به شمار می‌روند، چندان هم بی‌متولی نیستند. در قرنِ اخیر دانشمندانِ‌ آگاه به تصحیحِ این آثار روی آورده‌اند و با تلاشی ستودنی، بسیاری از کتاب‌های ادبیِ متأخر (چون دیوانِ حافظ، آثارِ سعدی، مولوی، نظامی، عطار و…) را از این طریق به اصلِ آنچه در اندیشه و بر زبانِ صاحبِ اثر بوده است نزدیک کرده‌اند. یک اثرِ ادبی معمولاً چند تصحیح دارد که از آن میان یکی معتبرترین است و اهلِ علم و ادب آن را به‌خوبی می‌شناسند.

***

مدتی پیش یادداشتی در خانهٔ کتاب اشا منتشر شد که موضوعِ آن، نقد و مروری بر کتابِ هنر برای حقیقت بود.

هنر برای حقیقت چند روز پیش به دست‌مان رسید تا در کتابخانهٔ خانهٔ کتابِ اشا قرار گیرد. کتاب را تورق کردم؛ رسم است که اعتبارِ کتاب با مقدمه‌ای به قلمِ افرادِ فاضل و پرمایه بیش‌تر شود. در ابتدای این کتاب هم مقدمهٔ علی معلم دامغانی -شاعرِ انقلاب- ‌به کتاب اعتبار بخشیده بود.

همین‌طور سرسری داشتم مقدمه را می‌خواندم که با دیدنِ چند خط از آن بر جایم میخ‌کوب شدم:

«قهرمانانِ تعزیه اسطوره نیستند، اسوه‌اند (تعزیه ائمه اطهار^(ع)) و فرقِ اسوه و اسطوره بسیار است. اسطوره آفریدهٔ انسان است اسوه خدای آفریده است.

فردوسی گفت:

که رستم یلی بود در سیستان

منش ساختم رستمِ داستان

راه بردن به حقیقتِ آنچه فردوسی ساخته است مقدور و ممکن است اما حقیقتِ اسوه آن‌چنان است که هرچه بکوشی به حقیقتِ مسئله راه نخواهی برد و اگر بردی از دستِ دیگری هستی برتر از همگنان.»

به اولِ مقدمه برگشتم. بازهم اسمِ علی معلم دامغانی را در اولِ متنِ مقدمه دیدم! موضوع با ذهنیاتم جور درنمی‌آمد؛ تا جایی که یادم است مصراعی را که در سطورِ بالا از فردوسی نقل شده است، ‌در نسخه‌های معتبرِ شاهنامه که آن‌ها را می‌شناختم، ندیده بودم. حتی می‌دانستم که استادانِ شاهنامه‌شناس دربارهٔ این بیت صریحاً اعلام می‌کنند که ساختگی است و از سر و رویِ لفظ و سبکِ بی‌مایهٔ آن می‌بارد که کلامِ فردوسی نیست.

باز هم اکتفا نکردم و به نرم‌افزاری سردستی از شاهنامه که چند سال پیش آن را تهیه کرده بودم مراجعه و بیت را در آن جستجو کردم؛ نتیجه‌ای یافت نشد! حتی جستجوی اینترنتی در recent.ir هم بی‌نتیجه بود! دیگر برایم مسلم شد که اگر هم این بیتِ ساختگی در نسخه‌ای اگرچه نامعتبر از شاهنامه دیده شود، حتماً به آن الحاق شده است.

این‌که چنین اشتباهی از فردی چون علی معلم دامغانی که هم شاعر است و هم شعرشناس سر بزند، تجربه‌ای برای جوان‌ترهاست تا به هوش باشند که حتی در اوج هم موقعِ گفتن یا نوشتن بیش‌تر تأمل کنند یا این‌که هر از گاهی دانسته‌های‌شان را بازیابی و تکمیل کنند.

به قولِ سعدی:

«معصیت از هر که در وجود آید ناپسندیده است و از علما ناخوب‌تر؛ که علم سلاحِ جنگِ شیطان است و خداوندِ سلاح را چون به اسیری برند، شرمساری بَرَد.»

چند نفری دور هم جمع شده بودند و سر و صدا می‌کردند. از این دور که معلوم نبود دارند چه کار می‌کنند. نزدیک‌تر که رفتم دیدم دارند پول روی هم می‌گذارند تا رمانِ دیگری از «م.م» بخرند و یکی دو هفته دست به دست کنند و دسته‌جمعی لذت ببرند.

گفتم: «آفرین! چه کارِ خوبی. همیشه دسته‌جمعی کتاب می‌خرید و می‌خونید؟»

ـ بله خانم، منتها تو مدرسه‌ها کم‌تر، تابستون‌ها بیش‌تر. تا حالا ده دوازده بار گروهی کتاب خوندیم.

ـ خیلی خوبه، بیش‌تر چی می‌خونید؟ از کدوم نویسنده‌ها؟

ـ معلومه دیگه خانوم، رمان. از هر کی برسه، بیش‌تر: م.م، ف.ر، ن.ث،…

ـ بچه‌ها! این‌ها چیه می‌خونید؟ یه کم بیایید بالاتر، قدتون کوتاه می‌مونه ها…

ـ واقعاً از شما بعیده خانوم، نمی‌دونید چه لذتی داره! خودتون تا حالا چند تا رمانِ خوب خوندین؟…

سر و تهِ جریان را طوری به هم رساندم و از ارزشِ کارِ ادبیِ واقعی برای‌شان حرف زدم؛ از رمان‌های خوبِ ایرانی و خارجی که هم زبانِ خوبی دارند و هم تکنیک‌های ممتازِ ادبی که نویسنده‌های آن‌ها آفریده‌اند. از چند رمان هم اسم بردم و سفارش کردم که کم‌کم ذائقه‌شان را تغییر دهند و برای مطالعه چیزی را دست بگیرند که برای وقت صرف کردن ارزش داشته باشد.

شاید کلاسِ آن روز و حرف‌های من کمی آن‌ها را تکان داده باشد، اما وقتی با خودم روراست می‌شوم، می‌بینم واقعاً لذتی که با آن رمان‌های عامه‌پسند تجربه می‌کنند کجا و زور زدن برای مطالعهٔ یک رمانِ خوب کجا! نوجوانِ تازه به بلوغ رسیدهٔ‌ سیزده چهارده ساله که تازه می‌خواهد واردِ دنیای رمان و ادبیات شود، چه‌قدر فرمِ داستان را می‌فهمد یا چه‌قدر زبان و تکنیکِ ادبی برایش مهم است؟

او از رمان یک روایتِ سر و ته دارِ پرجاذبه و کشش را که مناسبِ حال و هوایش باشد می‌خواهد و متأسفانه به سراغِ داستان‌های پیشِ پا افتاده‌ای می‌رود که خوانندگانِ جدیِ داستان و رمان حتی نگاهی به آن‌ها نمی‌کنند.

معمولاً این گونه رمان‌ها ویرایشِ درست و حسابی ندارند، پر از غلط‌های املایی‌اند، کاغذشان مرغوب نیست، طرحِ روی جلدشان از حضورِ شمع و گل و پروانه در داستان حکایت می‌کند، در چاپ کیفیت خوبی ندارند و مهم‌تر از همه شعورِ خواننده در آن‌ها نادیده گرفته شده است.

با این وجود هر جا که کتاب و لوازمِ تحریر می‌فروشند، حتماً چند جلد از این کتاب‌ها در قفسه‌های مغازه کنار هم نشسته‌اند و مخاطب را به سمت خود می‌خوانند. فروشندگان می‌خواهند کاسبی‌شان را کنند و معلوم است چیزی را می‌آورند که مطمئن‌اند به فروش می‌رسد!

اما چه می‌شود کرد؟ باید رمانِ عامه‌پسند را به کلی نادیده گرفت؟ برای نوجوانِ تازه‌خوان که در اکثرِ موارد حرف توی کله‌اش نمی‌رود، باید خط‌کشی تعیین کرد و به او خوب و بد را فهماند؟

واقعیت این است که رمان‌های آبکی حذف‌شدنی نیستند، در همه جای دنیا همین‌طور است. درست است که این گونه ارزشِ ادبی و حتی گاهی ارزشِ داستانی ندارد اما چیزِ مهمی دارد که شاید گاهی نویسندگانِ جدی آن را فراموش می‌کنند یا فدای زبان و تکنیکِ ادبی می‌کنند: قصه و جاذبه، و همین نوجوان را تا آخرِ داستان پایِ کتاب می‌نشاند.

نمی‌شود این کتاب‌ها را از دسترسِ نوجوان دور کرد اما باید به او چه خواندن و چگونه فکر کردن را آموخت. نه این‌که طوری با او صحبت کنیم که منفعلِ صرف باشد و هرچه ما گفتیم بپذیرد. باید «چرا» و «آیا» گفتن را به او یاد بدهیم و نتیجه‌گیری را به عهدهٔ خودش بگذاریم. خیال‌مان راحت باشد که اگر درست با او رفتار کنیم، حتی اگر یکی دو کتابِ آبکی دستش ببینیم، برای خواندنِ سومی انگیزهٔ قبلی را ندارد و یک پله بالاتر می‌آید. این پله خیلی مهم است.

پرسیدم: «کدوم‌تون تازگی یه کتابِ خوب خونده؟» با شوقِ زیاد گفت: «خانم! من یه کتابی خوندم، حالا نه ها، یه سال پیش. اسمش یه کم ترسناک بود، ولی خیلی خوب بود خانم.» گفتم: «داستانش هنوز یادته یه خورده‌شو تعریف کنی؟» گفت: «بعله خانم، این‌قدر خوب بود که مگه میشه یادم بره؟ امتحانای نهایی هنوز تموم نشده بود که دیدمش، هی دست دست می‌کردم تا بعد از امتحانا بخونمش، گرفتم دستم یه خورده بخونم ببینم خوشم میاد، شب شده بود، دیدم کتاب رو تموم کردم و کلی درسام مونده، بچه‌ها حتماً خوش‌شون میاد خانم، نمی‌دونید چه قشنگ بود»…

***

داگ و کولِت خواهر و برادر هستند اما خیلی با هم فرق دارند. داگ نوجوانی باهوش و فعال و بازیکنِ ماهرِ بیسبال است و روابطِ اجتماعیِ خوبی دارد، روزهایش را به بازی با هم‌سالان یا تماشای تلویزیون می‌گذراند و شاید هم بعضی مواقع کتاب بخواند.

اما خواهر کوچولویش برعکسِ او عاشقِ مطالعه است و کم‌تر با دیگران در ارتباط است یا بازی می‌کند. هر وقت سر برگردانی او را با یک کتابِ تازه در دستش می‌بینی. اگر هم خیلی بخواهد لطف کند و به کسی محل بدهد، اول عینکش را به تهِ بینی‌اش هُل می‌دهد و بعد با کم‌ترین کلمات طرفش را قانع می‌کند.

راستش را بخواهید کولت در بیش‌ترِ مواقع از بس کتاب‌هایی می‌خواند که حرف‌های گنده‌تر از دهنش در آن‌هاست، حرصِ داگ را درمی‌آورد. حتی گاهی داگ به خاطرِ این شکلی بودنِ خواهرش از دوست و آشنا خجالت می‌کشد…

پدرِ بچه‌ها دانشمند است و مادرشان نقاش. خانواده مجبور می‌شود برای یکی از مهم‌ترین تحقیقاتِ پدر به منطقهٔ متروکه‌ای از جنگل مهاجرت کند و در خانه‌ای قدیمی ساکن شود. بچه‌ها دوستان و مدرسه را از دست می‌دهند اما در عوض فرصت دارند تا دل‌شان می‌خواهد در طبیعت بگردند و چیزهای تازه یاد بگیرند.

داگ و کولت در این فرصت دنیای شگفت‌انگیزی را کشف می‌کنند؛ دنیایی زیرزمینی با موجوداتی عجیب و غریب. جانورانی که نه انسان‌اند نه شباهتی به حیوان دارند، با چهره‌هایی ناهنجار و جثه‌هایی ناقص‌الخلقه که بدنِ بعضی از آن‌ها به‌طرزِ چندش‌آوری با اعضای بدنِ انسان پیوند خورده است و بخیه‌های ناشیانهٔ آن‌ها دلِ آدم را ریش می‌کند.

لذتِ خواندنِ این را که این موجودات در کجای جنگل پناه گرفته‌اند، بین‌شان چه می‌گذرد و چه بر سرِ داگ و کولت می‌آورند، چیزی است که با روایتِ ویلیام اسلیتور در کتابِ «هیولک‌ها» باید خواند.

ویلیام اسلیتور به نوشتنِ داستان‌های علمی-تخیلی بسیار علاقه‌مند است، آن‌قدر که می‌شود گفت غرق در این گونهٔ ادبی است. برای نوشتنِ داستانِ علمی-تخیلی نویسنده باید مطالبِ زیادی دربارهٔ پدیده‌های علمی مثلِ رفتارِ سیاه‌چاله‌ها یا بعدِ چهارمِ واقعی یاد بگیرد و سپس آن‌ها را به قصه تبدیل کند. سخت‌ترین قسمتِ این‌جور نوشته‌ها آن است که مطالبِ علمی که نویسنده از خودش ابداع می‌کند، باید به اندازهٔ مطالبِ علمیِ حقیقی قابلِ باور باشد.

در جریانِ داستانِ هیولک‌ها هر صفحه از زندگیِ داگ و کولت را که می‌خوانیم با صحنه‌ای غیرِ قابلِ پیش‌بینی روبه‌رو می‌شویم. اوج و فرودها، دلهره‌ها، ترس‌ها و سرانجام تصمیم‌های غیرِ منتظرهٔ شخصیت‌های داستان، خواننده را غافل‌گیر می‌کند.

مهرداد تویسرکانی هم ترجمهٔ روان و زیبایی از این کتاب ارائه کرده است.

معرفیِ صوتیِ کتاب و بخشی از متن آن را دانلود کنید / بشنوید:

شناسنامه کتاب

عنوان	هیولک‌ها
نویسنده	ویلیام اسلیتور
تصویرگر	-
مترجم	مهرداد تویسرکانی
ویراستار	رضا کریمی
ناشر	انتشارات قدیانی
گروه مخاطبان	نوجوان
جنسیت مخاطبان	فرقی ندارد
تعداد صفحات	192 صفحهٔ رقعی
نوبت چاپ	اول - 84
شمارگان	3300 نسخه
قیمت	1800 تومان
شابک	964-417-386-4

طبق طبع اهالی خانه کتاب اشا این کتاب مزه "قورمه سبزی" می دهد. نوش جان!

کتاب هایی با همین مزه:

• چارلی و لولا
• تحفة الفقراء
• شیوه‌های تقویتِ هوشِ نوزاد
• ن‍ی‍روی‌ دل‍ت‍ا از پ‍ل‍ی‌م‍ی‌ ت‍ا طب‍س
• فردا شکل امروز نیست

سایر مزه‌ها: زیتون شور، قورمه سبزی، آبگوشت، دراژه شکلاتی، شیر مادر، کاسنی

تا حالا هایکو خوانده‌اید؟ همان اشعار هجاییِ ژاپنی که خیلی کوتاه و دل‌نشین‌اند و مضامین زیبایی هم دارند. البته به‌تازگی انگار هایکوی فارسی هم مُد شده است! اما به گمانم این قالب برای شعر فارسی نیست و اگر هم بخواهیم شعر فارسی را در این قالب ببریم، شاید تمام ویژگی‌های هایکو را نتوانیم بر آن منطبق کنیم…

من معنی «سیاوچمانه» را نمی‌دانستم. اصلاً تا به حال این کلمه به گوشم نخورده بود. وقتی کتاب «صد سیاوچمانه» را از عزیزی هدیه گرفتم، تازه فهمیدم که این کلمه کردی است. سیاوچمانه نامِ سرودهای کردی

است که در این کتاب آمده است. کتاب را که باز کردم و دو سه سیاوچمانه را خواندم به یاد هایکوهایی افتادم که قبلاً خوانده بودم و فکر کردم خیلی به هایکو شبیه‌اند.

«سیاوچمانه از جمله ترانه‌های کردی باستانی هستند که با گویش هورامی و بر اساس شیوهٔ هجایی سروده شده‌اند. سیاوچمانه ترکیبی است از دو واژهٔ «سیاو» به معنی سیاه و «چمان» به معنیِ‌چشم‌ها و به ترانه‌هایی گفته می‌شود که در وصفِ سیاه‌چشمان سروده شده‌اند. سیاوچمانه از معدود ترانه‌های عامیانهٔ کردی است که هنوز موردِ توجهِ مردمِ هورامان است و به آن عشق می‌ورزند و با طلوع و غروبِ خورشید بر بلندایِ کوهستان زمزمه‌اش می‌کنند.»

در این کتاب صد سرودهٔ کردی از لالایی گرفته تا وصف کوهستان، عشق به وطن و حالاتِ معشوق آمده است. هیچ‌یک از این سروده‌ها از پنج سطر بیش‌تر نیست اما سادگی و زیبایی هر کدام وادارت می‌کند بعدی و بعدی و بعدی را هم بخوانی. الفاظ فارسی هر سیاوچمانه در یک صفحه از کتاب نشسته و در پایانِ کتاب اصلِ سیاوچمانه‌ها به زبانِ کردی آمده است.

رئوف سعیدیان و فریاد شیری این سروده‌ها را در کلماتی زیبا و ساده به فارسی برگردانده‌اند و مقدمه‌ای خوب و کامل هم دربارهٔ سیاوچمانه در اولِ کتاب آورده‌اند. این کتاب نه برای پایانِ این هفته بلکه برای پایانِ همهٔ هفته‌ها دلچسب است و خستگی را از تنِ آدم می‌رماند.

شناسنامه کتاب

عنوان	سیاوچمانه
نویسنده	مردم بی‌نام و نشان کرد
تصویرگر	-
مترجم	فریاد شیری، رئوف سعیدیان
ویراستار	-
ناشر	مشکی
گروه مخاطبان	علاقه‌مندان به فرهنگ عامیانه
جنسیت مخاطبان	فرقی ندارد
تعداد صفحات	120 صفحهٔ پالتویی
نوبت چاپ	اول - 87
شمارگان	1500 نسخه
قیمت	2000 تومان
شابک	978-964-8765-26-7

طبق طبع اهالی خانه کتاب اشا این کتاب مزه "دراژهٔ شکلاتی" می دهد. نوش جان!

کتاب هایی با همین مزه:

سایر مزه‌ها: زیتون شور، قورمه سبزی، آبگوشت، دراژه شکلاتی، شیر مادر، کاسنی

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که از یک رمانِ عالی و بی‌نظیرِ خارجی کلی تعریف و تمجید شنیده باشید. بعد فرد یا افرادی به شما توصیه کرده‌اند آن را بخوانید. شما هم علاقه‌مند یا جوگیر شده‌اید و رفته‌اید رمان را به بهایی نه چندان ارزان خریده‌اید، چون کتابِ ترجمه‌ای است و برای ناشر گران‌تر از کتابِ وطنی تمام می‌شود.

خلاصه، با اشتیاق کتاب را باز کرده‌اید و قدری ورق زده‌اید، بعد هم شروع کرده‌اید از ابتدا خواندن؛ یک صفحه، دو صفحه: کلماتش قدری سخت است… ده صفحه، دوازده صفحه: اوه، نیم ساعت گذشته، چه‌قدر دیر خوانده می‌شود… بیست صفحه، بیست و پنج صفحه: داستانش بد نیست، اما دارد حوصله‌ام را سر می‌برد… سی و دو صفحه…: مزخرف است، نمی‌دانم برای چی این‌قدر ازش تعریف کردند، من که دیگر نمی‌خوانمش…

عجله نکنید! کتاب اشتباهی معرفی نشده، فقط ممکن است ترجمه‌اش کمی ایراد داشته باشد. این‌جور وقت‌ها شاید ناشر را مقصر بدانید که ترجمه را به مترجمی ناشی سفارش داده است، شاید هم بد و بی‌راهش را نثارِ مترجمِ بی‌سواد کنید، اما باز هم عجله کرده‌اید!

همهٔ مترجمانِ ما بی‌سواد یا کم‌دانش نیستند، اتفاقاً برخی از آن‌ها به زبانِ مبدأ بسیار مسلط هستند. ممکن است دانشِ واژگانیِ آن‌ها از زبانِ مبدأ خیلی گسترده باشد. با این همه چرا متنی که به زبانِ دیگری نوشته شده است، در زبانِ ما دشوارخوان یا دیرخوان می‌شود؟

مترجمان اغلب تحتِ تأثیرِ ساختِ زبانی هستند که در آن دانش آموخته‌اند. این افراد اکثراً متن را به زبانِ مادری‌شان برمی‌گردانند، اما در ترجمه از ساختِ زبانیِ زبانِ مبدأ پی‌روی می‌کنند. منظور از ساختِ زبانی، نحوهٔ قرار گرفتنِ کلمات در کنارِ یکدیگر است؛ این‌که فاعل کجا بنشیند، مفعول، متمم و فعل کجا، یا از ضمایر، قیدها و صفت‌ها کِی و کجا استفاده شود. چیزی که مهم است، ترتیبِ قرار گرفتنِ این‌ها در کنارِ یکدیگر است؛ اول کدام بیاید و دوم کدام.

نکتهٔ مهمِ دیگر این است که برخی از جمله‌هایی که باید ترجمه شوند، تعدادِ کلماتشان در زبانِ فارسی از تعدادِ آن‌ها در زبانِ مبدأ کم‌تر است. چون گاهی یک جمله‌ به زبانِ فارسی، برای تأثیرگذاریِ بهتر باید کلماتِ کم‌تری داشته باشد. عکسِ این مورد هم صادق است. یعنی ممکن است برای ترجمهٔ یک جمله در زبانِ فارسی کلماتِ بیش‌تری استفاده شود. اگر از این نکاتِ ساده غفلت شود، ترجمهٔ ساده‌ترین جملات را که می‌شود مفید و موجز بیان کرد، بی‌جهت دشوار می‌شود یا در مواردی عبارتی که برای افرادِ فارسی‌زبان باید توضیح داده شود، نامفهوم باقی می‌ماند.

برخی از کلمات و عبارات، در زبانِ فارسی اصلاً معادل ندارد یا به کار نمی‌رود و برای این‌که در مخاطب اثر داشته باشد، نباید ترجمه شود. گاهی هم ضرب‌المثل‌ها یا تمثیل‌های زبانِ مبدأ برای فارسی‌زبان‌ها بی‌مفهوم، نا به جا یا ناآشناست که متأسفانه مترجم به دلیلِ کم اطلاعی از زبانِ فارسی که اغلب زبانِ مادریِ اوست، برای آن معادلی نمی‌یابد و آن را لفظ به لفظ ترجمه می‌کند.

برخی مواقع نقشِ دستوریِ کلمات از زبانِ مبدأ به زبانِ فارسی متفاوت است؛ مثلاً کلمه‌ای که در زبانِ مبدأ قید است، اگر در زبانِ فارسی صفت ترجمه شود، جمله را تأثیرگذارتر می‌کند. گاهی هم حروفِ ربط، اضافه یا نشانه در دو زبانِ مبدأ و مقصد متفاوت است که اکثرِ مترجمان به آن توجه نمی‌کنند.

این‌ها فقط نمونه‌هایی کوچک هستند که با رعایتِ آن‌ها ممکن است یک متنِ ترجمه‌ای متحول شود. متأسفانه اغلبِ مترجمان دربارهٔ ساختِ زبانیِ زبانِ فارسی دانش و معلوماتِ کافی ندارند. اگر دانش‌آموختهٔ مترجمی باشند، حتماً در واحدهای درسی‌ِ دانشگاهی این نکته را فراگرفته‌اند اما به آن بی‌توجهند. اگر هم دانش‌آموختهٔ مترجمی نباشند، وضع از این هم بدتر است؛ زیرا در این صورت مترجم فقط به دانشِ زبانی در حدی که در ذهنِ اوست اکتفا می‌کند و احتمالاً به دلیلِ این‌که مطالعاتِ او به زبان‌ِ دیگر بیش‌تر است، سابقهٔ ذهنی‌اش نسبت به متونِ زبانِ مادری محدود‌تر و در نتیجه موفقیتش در ترجمه کم‌تر است.

مترجمانِ نوپا می‌توانند آثاری را که به زبانِ فارسی نوشته می‌شود بیش‌تر مطالعه کنند تا دانشِ ذهنیِ خود را در زمینهٔ ساختِ زبانِ فارسی ارتقا دهند. در مرحله‌ای بالاتر با اعتماد به یک ویراستارِ باسواد که زبانِ فارسی را می‌شناسد و در زمینهٔ دستورِ زبان کارآزموده و باتجربه است، بسیاری از ایرادهایی که به متونِ ترجمه‌ای وارد است، اصلاح و متن برایِ فارسی‌زبان‌ها آسان‌تر و خواندنی‌تر می‌شود.

البته هزینهٔ این مرحله (ویراستاری)، به هزینه‌های نشر اضافه می‌شود اما نشانگرِ احترامی است که ناشر برای مخاطب قائل است.

حالا می‌توانید چند کتابِ ترجمه‌ای از کتاب‌خانه‌تان بردارید تا بدانید چند ناشر برایِ مخاطب احترام قائل‌اند.

جلدش مشکی و نچسب بود و تصاویرِ رویِ آن چنگی به دل نمی‌زد. گمان نمی‌کردم توی قفسهٔ کتاب‌های خوش آب و رنگ و جذابِ کودک، بچه‌ای پیدا شود که دلش بخواهد این کتابِ به ظاهر چندش‌‌آور را بردارد و بخواند. به خاطرِ همین برش داشتم تا نگاهی به آن بیندازم. طبقِ عادت، کتاب را در یک دست نگه داشتم و با دستِ دیگر همهٔ ورقه‌ها را پشتِ سرِ هم و سریع رد کردم. حتی یک ورقه‌اش هم رنگِ شاد یا لااقل سفید نداشت! اما در همان نگاهِ سرسری، تصاویرِ کتاب مرا گرفت. این بار با دقت ورق زدم. این تصاویرِ سیاه و سفید، طرح‌هایی جالب و منحصر به فردند؛ طرح‌های استادانه‌ای از یک عنکبوتِ زشت و وحشت‌ناک با لباسی زیبا و شکیل در همهٔ حالات: سرِ میزِ غذا، موقعِ مطالعه، موقعِ خوشحالی و لذت بردن و… .

مری هویت

از یک مگس خانومِ شیک و پرافاده هم که مهمانِ عنکبوت شده، طرح‌هایی دیدم. همچنین از روحِ حشراتی که در خانهٔ مجللِ عنکبوت سرگردانند و دائم سعی می‌کنند به مگس خانوم هشدار بدهند. در و دیوار و وسایلِ اشرافیِ خانهٔ عنکبوت هم که هر کدام تکه‌ای از بدنِ یک حشره‌اند، جای خود دارد.

داستان را یادم رفت راستی! شعری است از مِری هویت شاعرِ انگلیسیِ قرنِ نوزدهم میلادی که بیتِ اولِ آن خیلی معروف شده است و به صورتِ ضرب‌المثل نقل می‌شود: «دلربا بانوی ناز و نازنین…» عنکبوتِ حقه‌باز با حیله و تزویر و البته چرب‌زبانی، مگسِ زیبایِ سراپا غرور را فریب می‌دهد و….

شعرِ «هویت» قصه‌ای دلچسب را روایت می‌کند. قصه‌ای از زبان‌بازی و «مخ‌زنی!» عنکبوت که سعی می‌کند خودش را بهترین رفیقِ مگس خانم معرفی کند. این اثر، شاید موجزترین پند برای بچه‌هایی باشد که کم‌کم وارد دنیایِ تزویرها می‌شوند و باید بتوانند گلیم خود را از آب بیرون بکشند.

قصهٔ شعرگونهٔ «عنکبوت و مگس»، قصهٔ دنیایِ ما آدم‌ها است. دنیایی که تویش آدم‌ها گول می‌خورند و خام شدن، برایشان گران تمام می‌شود.

احمد پوری

این اثر را احمدِ پوری به شعر ترجمه کرده است آن هم در قالبی ساده و کودکانه که البته برای بزرگ‌ترها هم خالی از جذابیت نیست: «دلربا بانویِ ناز و نازنین/ لطف کن تالارِ زیبایم ببین»

«تونی دی‌ترلیتزی» با الهام از فضایِ فیلم‌هایِ ترسناکِ دههٔ ۱۹۲۰ هالیوود این شعر را به تصویر کشیده است.

خانهٔ کتاب اشا این کتابِ خواندنی را به همهٔ بچه‌هایِ خوب که در این دنیایِ پرنیرنگ زندگی می‌کنند، توصیه می‌کند. و بگذارید به پدر و مادرها هم بگوییم: اگر از فردایِ بچه‌هایتان در دنیا می‌ترسید و نمی‌دانید چطور خطرات را گوشزد کنید، «عنکبوت و مگس» به شما کمک می‌کند. امتحان کنید.

شناسنامه کتاب

عنوان	عنکبوت و مگس
نویسنده	مری هویت
تصویرگر	تونی دی‌ترلیتزی
مترجم	احمد پوری
ویراستار	-
ناشر	کتاب مریم - وابسته به نشر مرکز
گروه مخاطبان	نوجوان - پنجم ابتدایی تا دوم راهنمایی
جنسیت مخاطبان	فرقی ندارد، اما برای دختران بهتر است
تعداد صفحات	36 صفحه - خشتی
نوبت چاپ	اول - 84
شمارگان	5000 نسخه
قیمت	1950 تومان
شابک	964-305-825-5

طبق طبع اهالی خانه کتاب اشا این کتاب مزه "قورمه سبزی" می دهد. نوش جان!

کتاب هایی با همین مزه:

• چارلی و لولا
• تحفة الفقراء
• شیوه‌های تقویتِ هوشِ نوزاد
• ن‍ی‍روی‌ دل‍ت‍ا از پ‍ل‍ی‌م‍ی‌ ت‍ا طب‍س
• فردا شکل امروز نیست

سایر مزه‌ها: زیتون شور، قورمه سبزی، آبگوشت، دراژه شکلاتی، شیر مادر، کاسنی

شعر سروده نمی‌شود، زاده می‌شود. زادن غزل هم که گل باغ شعر است، آسان نیست؛ اندیشه‌ای جوان می‌خواهد و کلماتی آتشین و زبانی که با روح درونش، این کلمات را به رستاخیز وادارد. غزل، سرود فصل جوانی و مخاطب آن یا جوان است یا اندیشه‌ای که پیری در آن راه ندارد. این بار هم غزل‌هایی ناب از آفریننده‌ای که همواره اندیشهٔ غزلش جوان است در کتاب دیگر کادو کرده‌ایم و پیش‌کش می‌داریم: «من زنده‌ام هنوز و غزل فکر می‌کنم» سرودهٔ محمد علی بهمنی.

بهمنی شاعری است که شعرش به راستی تا عمق جان نفوذ می‌کند. اهل جنوب است اما جایگاه واقعی او، اعماق روح همهٔ آنهایی است که شعرش را می‌خوانند. کتاب شعر تازهٔ بهمنی را این بار انتشارات فصل پنجم منتشر کرده است. باز هم غزل‌هایی تر و تازه، اشعار واقعی که دوست‌داران شعر بهمنی با مفهوم آن آشنا هستند.

اگر هم با احتمالی اندک، کسی بهمنی را نشناسد، لابه لای غزل‌های این کتاب با او آشنا خواهد شد؛ آنجا که می‌گوید:

من شاعر معاصر قرنی ندیده‌ام

قرنی که در تخیل خود آفریده‌ام…

اگر بگوییم بهمنی در غزل معاصر استاد است، مبالغه نکرده‌ایم. او با شعر قد کشیده است، با شعر نفس کشیده است و شعر را به زوایای زندگی خویش کشانده است. خودش دربارهٔ پیشینهٔ شعرش می‌گوید:

بالغ که شدم، شعر صدای بم من شد

تنها نه صدا، فرصت بیش و کم من شد

او در پیرانه‌سر هم از عشق، تعریفی خوب و نیکو و خاص خویش دارد. در این فوران عقل و تجربه هم، برای عشق جایگاهی متمایز با عقل در نظر می‌گیرد گویی هنوز در عنفوان جوانی است و عشق را با تمام وجودش لمس می‌کند:

عشق عشق است چه بر لوحی زر

بنویسند، چه برگی کاهی

پرسش از عقل چه جایی دارد؟

تا جنون می‌دهدت آگاهی

غیر از آن کوچه که دیوارش نیست

خانهٔ دوست ندارد راهی

همه جای کتاب را دوست داری؛ با آن لحظه‌هایت را تر می‌کنی و با غزل‌ها زندگی می‌کنی. اما جایی هم هست که دلت می‌گیرد! نه از تنگی عرصهٔ زندگی و نه از حس کسالت‌آمیزی که ممکن است در کلام باشد. دلت آنجا می‌گیرد که می‌بینی بهمنی در اندیشهٔ پایان خویش سخن می‌گوید. اما آیا به‌راستی شاعر هم پایانی دارد؟

نه! شاعر را هرگز پایانی نیست. تا وقتی کلامش جان دارد و بر سر زبان‌ها جاری است، شاعر هم نه تنها زنده که همراه با کلامش جاری است.

پیشینهٔ هر قوم و ملت، نشانی از فرهنگ و هویت و شناس‌نامه‌ای کامل از موجودیت آن است. پیشینهٔ نیک ملت‌ها و اقوام، می‌تواند جاده‌ای هموار برای پسینیان آن‌ها و همچنین سرمایه‌ای ارزش‌مند از اعتماد به نفس برای آن‌ها باشد.

از میان تاریخ بلند و ریشه‌دار ایران، سلسلهٔ هخامنشی همانا یکی از حکومت‌های وزین و مایهٔ افتخار ماست و خواهد بود. اعتقاد آسمانی، منش اخلاقی نیک و شیوهٔ حکومتی این خاندان که به عدالت‌ورزی و دادگستری شهره است، شایسته است که همواره تکیه‌گاهی محکم برای گذشتهٔ فرهنگی ما و چراغی فرا راه ما باشد.

اما آن‌چه ما را با این حکومت مهم که سیطره‌ای فراگیر داشته است آشنا می‌کند و شیوه‌های گوناگون منش و کردار آن‌ها را برای ما می‌نمایاند، نشانه‌هایی است که از آن‌ها بر جای

مانده است. تنها یکی از این نشانه‌ها، سخنان سلسله‌گردانان یا همان شاهان هخامنشی است که پیکرهٔ سنگ‌ها آن‌ها را در آغوش کشیده و در فراخنای معبر زمان برای فرزندان نسل حاضر حفظ کرده است.

ما این تکه سنگ‌های باشعور را که در بزرگ‌ترین حوادث زمان در اندیشهٔ ما -فرزندان این نسل- بوده‌اند، کتیبه نام نهاده‌ایم. این کتیبه‌ها در طی زمانی طولانی، هر از گاهی در گوشه‌ای از گسترهٔ خاکی زمین، ‌نقاب از رخ برگرفته‌اند و اسرار دل خویش را به ما نمایانده‌اند.

یکی از مکان‌هایی که این کتیبه‌ها را چون گنجینه‌ای حفظ کرده، تخت جمشید است. سید علی اصغر شریعت‌زاده، کتیبه‌های تخت جمشید و ترجمه‌های امروزین آن را در کتابی با عنوان «سخنان شاهان هخامنشی در تخت جمشید» گرد آورده است.

برگ آغازین این کتاب ارزش‌مند به نام یزدان پاک و با تصویری از مهر استوان‌های داریوش بزرگ که در مصر کشف شده، ورق می‌خورد. سپس محتوای اصلی کتاب که مشتمل بر دو بخش است، پیش روی خواننده قرار می‌گیرد. بخش اول دربردارندهٔ این مطالب است:

1. پیش‌گفتار نگارنده با سخن از برخی مستندات دربارهٔ مطالعات تاریخی، حکومت هخامنشیان، خط میخی و…
2. مطالب ارزنده و بی‌نظیری درباره تخت جمشید و موقعیت‌های آن از جنبه‌های مختلف، برخی شاهان هخامنشی، اطلاعاتی درباره کتیبه‌ها
3. نقشه ایران در دوران هخامنشیان
4. نشانه‌ها و حروف خط میخی (پارسی ایران باستان) و توضیحاتی دربارهٔ آن‌ها

بخش دوم کتاب را سراسر کتیبه‌های شاهان در بر گرفته است. این کتیبه‌ها به ترتیب عبارتند از:

1. کتیبه‌های داریوش بزرگ
2. کتیبه‌های خشایارشا
3. کتیبه اردشیر اول
4. کتیبه اردشیر سوم

در پایان کتاب هم کتاب‌شناسی و مستندات این کتاب گنجانده شده است.

نکته‌ای جالب در این کتاب آن است که علاوه بر ترجمه‌های امانت‌دارانه از کتیبه‌ها، تصویر کتیبه به خط میخی و آوانِگار فارسی آن در کنار این تصویر درج شده است و از این جهت برای محققان یا علاقه‌مندان خاص آن مفید تواند بود.

به هنگام خواندن کتیبه‌ها نیز نکاتی بسیار جالب، آموزنده و ارزنده از منش شاهان هخامنشی به دست خواهد آمد که از نمونه‌های آن، یکتاپرستی، عدالت‌ورزی، شادمانی، تعیین سرحدات حکومتی، اعتقادات و بینش بی‌نظیر شاهان بزرگی چون خشایارشا و… است.

در جای جای کتاب، از تصاویر، نقشه‌ها، نگاره‌ها، لوحه‌ها و نمودارهای مختلف برای ارتباط بیش‌تر و دانش گسترده‌تر خواننده استفاده شده است و همین نکته، کتاب را جالب‌تر و مفیدتر کرده است.

کتاب در ۷۲ صفحه با برگ‌هایی از کاغذ ضخیم و مرغوب که حاشیه‌هایی با طرح باستانی و جذاب دارند و با خطوط نوشته شدهٔ قهوه‌ای رنگ در پیش چشم خواننده جلوه‌گری می‌کند. طرح روی جلد کتاب، تصویری از یک کتیبه با نقش برجستهٔ چند هخامنشی در اطراف و نوشته‌ای به خط میخی در وسط آن‌هاست. قطع کتاب، وزیری و جلد آن گالینگور است و از جهت زیبایی‌شناسی ظاهری هم جلوه‌ای خاص به کتاب بخشیده است.

بخشی از این کتاب را بشنوید: