کم‌تر از یک ماه و نیم دیگر، جایزهٔ بوکر ۲۰۰۹ اعطا می‌شود. با اعطای این جایزه، چهل و دومین سال فعالیت بنیاد بوکر آغاز می‌شود. فعالیتی که با اعطای جوایز مالی به رمان‌های انگلیسی‌زبان از سال ۱۹۶۹ آغاز شده و تا به حال ادامه داشته است.

■ دربارهٔ جایزهٔ بوکر:

جایزهٔ نقدیِ بوکر، تا سال ۲۰۰۵ تنها به نویسندگان کشورهای مشترک‌المنافع بریتانیا تعلق می‌گرفت. در میان این کشورها، وجه مشترک، زبان یا حکومت مشترک بوده است. ایرلند، ترینیداد و توباگو، آفریقای جنوبی، استرالیا، هند، کانادا و چند کشور دیگر که از لحاظ سیاسی یا فرهنگی یا هر دوی این‌ها تابع دولت مرکزی بریتانیا بوده‌اند، تا سال ۲۰۰۵ نمایندگانی در میان برندگان بوکر داشته‌اند.

بنیاد بوکر از سال ۲۰۰۵، «جایزهٔ بین‌المللی بوکر» را برپا کرد. از آن به بعد، امکان اعطای این جایزه به تمامی نویسندگان انگلیسی‌نویس دنیا فراهم شد.

پیش از راه‌اندازی جایزهٔ بین‌المللی، بنیاد بوکر در سال ۱۹۹۲، جایزهٔ بوکر روسی را راه‌اندازی کرد. کمی بعدتر و در سال ۲۰۰۰، بوکر آفریقا نیز اعلام موجودیت کرد. بعد از آغاز به کار جایزهٔ بین‌المللی نیز، «جایزهٔ بوکر آسیایی» در سال ۲۰۰۷ میلادی سر بر آورد. البته شرط شرکت در هریک از این جوایز، یکسان است: انتشار یک اثر به زبان انگلیسی.

سیر گسترش جایزهٔ ادبی بوکر:

آغاز به کار در ۱۹۶۹

اعلام موجودیت بوکر روسی در ۱۹۹۲

اعلام موجودیت بوکر آفریقایی ۲۰۰۰

اعلام موجودیت بوکر بین‌المللی ۲۰۰۵

اعلام موجودیت بوکر آسیایی ۲۰۰۷

■ دربارهٔ حامی مالی:

جایزهٔ بوکر از سال ۲۰۰۲ از سوی گروه تجاری من پشتیبانی مالی می‌شود. پس از اعلام این حمایت، ارزش نقدی جوایز بوکر نسبت به پیش از سال ۲۰۰۲، به مراتب افزایش داشته است. مبلغ جایزهٔ بوکر آسیایی ۲۰۰۷، ده هزار دلار بوده است.

بیش‌ترین اخبار فارسی دربارهٔ جایزه بوکر، متعلق به سایت بی‌بی‌سی فارسی است.

■ نام و ملیت برخی از برندگان بوکر:

ویدیادار سوراجپراساد نایپال | ترینیداد و توباگو

نادین گوردیمر | آفریقای جنوبی

آیریس مردوک | ایرلند

سلمان رشدی | هند – انگلستان

کازوئو ایشو‌گورو | ژاپنی – انگلیسی

مایکل اونداتیه | سریلانکا – کانادا

یان مارتل | کانادا

آراویند آدیگا | هند – استرالیا

■ از رنجی که می‌بریم

بیش از ۱۰ جایزهٔ مستقیماً دولتی در این مرز و بومِ متمدن داریم که یک‌کدام‌شان عاقبت به خیر نشده‌اند. یک‌کدام‌شان -حتا در مرزهای خودمان- آبرو داری نکرده‌اند.

بیش از ۱۰ جایزه با جوایز هنگفتِ برآمده از چاهِ نفت. بیش از ۱۰ جایزه که داورانش، خود را پشت اسم دولت پنهان می‌کنند. قیاس کنید با شیوهٔ بنیاد بوکر برای اعطای جایزه:

■ یاد گرفتن این‌ها سخت نیست

توی سایتِ بنیاد بوکر، دربارهٔ فروش کتاب برندهٔ سال ۲۰۰۸ توضیحاتی آورده است. این، یعنی اعتبار جایزه، روی کتابِ برگزیده تأثیر داشته.

این‌ها را عیناً از ویکی‌پدیا نقل می‌کنم:

کمیتهٔ مشاوران

روند انتخاب کتاب برندهٔ جایزهٔ بوکر در هر سال، از کمیتهٔ مشاوران آغاز می‌شود که مهم‌ترین وظیفهٔ آن انتخاب اعضا و رئیس هیئت داوران است. اعضای این کمیته طوری انتخاب می‌شوند که بر همهٔ جوانب دنیای کتاب، از کاغذ و چاپ و توزیع گرفته تا ادبیات، اشراف داشته باشد: یک نویسنده، دو ناشر، یک کارگزار ادبی، یک کتاب‌فروش، یک کتابدار، نمایندهٔ گروه من (که پشتوانهٔ مالی جایزه را تأمین می‌کند) و سه نمایندهٔ بنیاد بوکر که یکی از آنها رئیس کمیته است.

هیئت داوران

کمیتهٔ مشاوران هر سال افرادی را به عنوان هیئت داوران برمی‌گزیند. داوران هر سال تغییر می‌کنند و به ندرت پیش آمده که داوری دو سال متوالی عضو هیئت شود. تلاش بر این است که هیئت داوران از لحاظ جنسیت، قدرت بیان و وظیفه‌ای که به عهدهٔ اعضای آن است متعادل باشد. به همین دلیل یک منتقد ادبی، یک استاد دانشگاه، یک ویراستار ادبی، یک نویسنده و یک چهرهٔ برجسته به عنوان اعضای هیئت داوران انتخاب می‌شوند.

معرفی کتاب

هر ناشر می‌تواند تا دو عنوان کتاب جدید (چاپ همان سال) را به بنیاد بوکر معرفی کند. به علاوه، کتاب نویسندگانی که قبلاً جایزهٔ بوکر را گرفته‌اند یا در ۱۰ سال گذشته جزو فهرست نهایی آن بوده‌اند نیز بررسی می‌شود. ناشران می‌توانند تا پنج عنوان کتاب دیگر را برای بررسی ارائه کنند. داوران موظفند هشت تا دوازده عنوان از این کتاب‌ها را درخواست کنند تا در فهرست آثار مورد بررسی قرار گیرد. یک وجه تمایز بزرگ جایزهٔ بوکر با دیگر جوایز ادبی در این است که داوران همهٔ آثار معرفی شده را می‌خوانند. فهرست کتاب‌های معرفی شده اکیداً محرمانه است.

فهرست‌ها و جوایز

دواران ابتدا یک فهرست اولیه، و سپس یک فهرست نهایی شامل شش عنوان کتاب را معرفی می‌کنند، برای عضویت در فهرست نهایی باید حداقل یکی از داوران از کتاب حمایت کند. نویسندگانی که کتابشان به فهرست نهایی راه پیدا کرده یک نسخهٔ جلد چرمی از کتابشان به همراه ۲٬۵۰۰ پوند پول دریافت می‌کنند.

با اجماع داوران جایزهٔ بوکر به یکی از عناوین فهرست نهایی تعلق می‌گیرد.