شاید هیچ نوعِ ادبی به لحاظ کمّی و کیفی به اندازهٔ هایکو جهانی نشده باشد. این قالبِ کوتاهِ سه خطی به خاطرِ ظاهرِ غلط اندازش هر شاعر یا شبهِ شاعری را به خود فرامی‌خواند. اما هایکونویسی اصلاً به این سادگی که می‌نماید نیست. هایکونویس به درکی خاص از هستی و همچنین تمرینِ فراوان و مستمر نیاز دارد. با صِرفِ گزارشِ یک تصویر در سه خط یا حتی از آمیختنِ دو تصویر با هم هایکو ساخته نمی‌شود.

به همین دلیل است که وقتی هایکو یا هایکو‌هائی منطبق بر اصولِ آن نوشته می‌شود باید قدرِ آن را دانست. مثل این هایکوی جان مک دونالد با ترجمهٔ خوب خانم معصومه فخرائی:

مسدود می‌کند

انتهای خیابانِ باریک را

ماهِ تمام

انتشارات شاملو در بهار امسال هایکوهای جان مک دونالد را با عنوانِ «ماهِ تمام» و ترجمهٔ خانم فخرائی به‌صورتِ دو زبانه منتشر کرده است. آن‌طور که در پشتِ

جلدِ کتاب نوشته شده است، جان مک دونالد سنگ‌تراشِ بازنشسته‌ای است که در اسکاتلند زندگی می‌کند و هایکوهای او تا کنون به چند زبانِ زندهٔ دنیا ترجمه شده‌اند.

شاعر با استفاده از کلماتِ مناسب و توجه به جزئیات، تصاویرِ زنده و ملموسی را پیشِ روی مخاطب قرار داده است. وقتی این هایکو را می‌خوانید سرمای بادِ سرد و گزنده‌ای را که از سمتِ دریا می‌وزد احساس می‌کنید:

بادِ سردِ دریا

بر تیرک می‌نشیند مرغ دریائی

اشک در چشمانش

تأیید می‌کنید که شاعر سرمای باد را با اشکی که در چشم‌های مرغِ دریائی حلقه زده است به خوبی منتقل کرده است. البته اگر بخواهیم کمی بیشتر به عمقِ شعر برویم اشکِ مرغِ دریائی ممکن است به خاطرِ تنهائیِ او نیز باشد.

در این هایکو هم شاعر با استفاده از کلماتِ کُنده و ترانه‌های قدیمی حسِ نوستالژیکِ این دو پرنده را نسبت به درختی که روزی بر سرِ شاخه‌های آن ترانه سر می‌دادند و اکنون از آن فقط کُنده‌ای بر جای مانده، به خوبی منتقل کرده است:

دو توکا بر کُنده‌ای

ترانه‌های قدیمی

در منقارهای‌‌شان

وقتی که هایکوهای این مجموعه را بخوانید تنهائی و حسِ نوستالژیِ پیرمردی را احساس می‌کنید که همراهش در خانهٔ ساحلیِ او که باغی با گل‌های رنگارنگ و چند درختِ سیب دارد روز را آغاز کرده‌اید و در ایوانِ خانهٔ او چای نوشیده‌اید، در کنارِ ساحل قدم زده‌اید، در میانِ درختانِ سیب پرسه زده‌اید، با او به ماهی‌گیری رفته‌اید، برای گنجشک‌ها خرده‌نان ریخته‌اید، به او کمک کرده‌اید تا برگ‌ها را از روی زمین جارو کند و در عینِ حال او را نگرانِ وضعیت و آیندهٔ انسان و انسانیت یافته‌اید و وقتی که با او وداع می‌کنید، غمگینیِ نرگس‌های او را حس می‌کنید.

مترجم به خوبی حسِ شاعر را منتقل کرده است و با توجه به دو زبانه بودن کتاب اهلِ فن می‌توانند بر این نکته مُهرِ تأیید بزنند. خلاصه این‌که لذتِ خواندنِ این کتاب را از دست ندهید.

با همهٔ این محاسن، از کیفیتِ کاغذ و جلد و طراحیِ جلد کتاب این‌طور برمی‌آید که ناشر، چندان هنرمندانه و دلسوزانه با کتاب برخورد نکرده است. بی‌مهریِ او از جلدِ کتاب پیدا است….

معرفی صوتی این کتاب را دانلود کنید / بشنوید: