تا به حال شده است که به خاطر مهارت نداشتن در یک زمینهٔ‌ به خصوص، احساس سردرگمی و گیجی کنید؟ فرقی نمی‌کند که در کار کردن با سیستم عامل لینوکس به مشکل برخورده باشید یا برای آغاز برنامه‌نویسی یا آشپزی به سبک فرانسوی یا نواختن پیانو یا چگونگی کار با تلفن همراه یا آموختن زبان سواحیلی یا هر موضوع دیگری که به فکرتان برسد.

آن وقت است که آرزو می‌کنید کاش یک راهنمای خوب دم دست‌تان باشد که همه چیز را قدم به قدم و به قولی لقمه لقمه به ذهن شما بخوراند و دست‌تان را بگیرد و شما را در آن مهارت از مرحله‌ٔ مبتدی تا پیش‌رفته حرکت بدهد و در هر قدم، شما را از نکات مهم و هشدارها و اخطارها و تمرین‌های مفید بهره‌مند کند؛ آن هم با چاشنی طنز و کاریکاتور، نه به شکل خشک و رسمی.

خب؛ یانکی‌ها به فکرشان رسیده و همان‌طور که برای برآوردن هر نیازی، وسیله‌ای ابداع کرده‌اند، این ضرورت را نیز بی‌پاسخ نگذاشته‌اند.

اولین بار بود که Dan Gookin تصمیم گرفت در نوامبر ۱۹۹۱ برای راه‌نمایی کاربران سیستم‌‌عامل DOS کتاب آموزش و مرجعی بنویسد و نتیجه‌اش شد کتاب DOS for Dummies که به دلیل فقدان چنین راه‌نمایی در آن زمان، با استقبال فراوان روبرو شد. این کتاب که توسط انتشارات IDG منتشر شد، آغاز مجموعه‌ای بود به نام For Dummies (برای گیج‌ها) تا در هر موضوع، شوخی و جوک را به قالبی برای استفاده‌ٔ آسان در آموزش مبتدیان تبدیل کند.

اکنون پس از گذشت نزدیک به ۲۰سال، گیج‌های دنیا به مجموعه‌ای با بیش از ۱٫۷۰۰ عنوان آموزشی و مرجع دست‌رسی دارند که نه فقط برای گیج‌ها و گنگ‌ها که برای هر علاقه‌مند به یادگیری مفید و کاربردی است؛ همان‌طور که روی جلد تمام کتاب‌های این مجموعه زیر عنوان اصلی نوشته شده است: “مرجعی برای تمام ما!”. این مجموعه تا کنون موفق‌ترین سری آموزشی با توزیع بین‌المللی بوده است و عناوین آن به ۳۰زبان ترجمه شده است. امتیاز نشر این سری بعد از سال ۲۰۰۱ به انتشارات John Wiley & Sons واگذار شد.

شعار این مجموعه «آسان‌کردن هر چیز!» (Making Everything Easier) است؛ این مجموعه برای کسانی طراحی شده است که از دو چیز می‌ترسند: مجهولات و یادگیری. کاریکاتورها و شوخی‌های فراوان در ضمن ساختار طنزواره و غیررسمی این سری که در تمامی عناوین آن مشترک است، علاوه بر آن‌که ترس مخاطب را از یادگیری یک مقوله‌ٔ ناآشنا برطرف می‌کند، او را به ادامه و پیش‌رفت هرچه بیش‌تر ترغیب می‌کند.

مجموعه‌ٔ «برای گیج‌ها» که ابتدا فقط در حوزه‌ٔ تکنولوژی و کامپیوتر منتشر می‌شد، هم‌اکنون گستره‌ٔ وسیعی از موضوعات از هنرهای دستی و سرگرمی‌ها گرفته تا زبان‌های خارجی، غذاها و نوشیدنی‌ها، ورزش‌ها، ادیان و فرقه‌ها، تاریخ، ادبیات و شعر، مدیریت و اقتصاد و حساب‌داری، حیوانات، عکاسی و ویدئو و مسافرت و عناوین دیگر را در بر می‌گیرد. کتاب‌های For Dummies را با طرح جلد خاص و تیپیک آن می‌توانید در هر زبانی شناسایی کنید: زمینه‌ٔ زردرنگ و مشکی با لوگویی که به شیوه‌ٔ دست‌نویس طراحی شده است و نیز تصویر سر مثلثی‌شکل یک آدم کارتونی که به عنوان نماد «آدم گیج» مشهور شده است و بی‌شباهت به کاراکترهای The Simpsons نیست که آن‌ها هم به گیجی معروف هستند.

مجموعه‌ی مشابهی نیز با عنوان «راه‌نمای کامل احمق‌‌ها» The Complete Idiot’s Guide توسط Alpha Books (یکی از اعضای گروه نشر Penguin) و با سبک و سیاقی شبیه به For Dummies و در موضوعات متنوعی منتشر می‌شود که البته موفق به کسب چنان فراگیری و محبوبیتی نشده است.

بررسی و تورق کتاب‌های For Dummies یادآور این واقعیت است که دوره‌ٔ آموزش‌های رسمی و کلاسیک رو به اتمام است و برای ارتقای سطح آموزش و آموزندگی، پیش از هرچیز بایستی کیفیت رابطه‌ٔ بین آموزگار و آموزنده تغییر کند. اما آیا ما هم در کشورمان این واقعیت را دریافته‌ایم؟

خوب است بدانید عناوین محدودی از این مجموعه توسط نشر «کاروان» و با عنوان «به زبان آدمی‌زاد» منتشر شده است.