اشا: از جمله اهدافِ سایت «خانهٔ کتاب اشا»، رصد و معرفیِ فعالیتهای فرهنگیِ غیردولتی و خودجوش در حوزهٔ کتابخوانی است. پیشتر، به فعالیتِ مؤسساتی چون «به سوی فردا» و «بچههای کتاب» پرداختهایم. در این مجال، یکی از فعالانِ طرحِ «کتاب ماه» که در اصفهان اجرا میشود، دربارهٔ این فعالیت برایمان نوشته است:
اگر بخواهیم واقعبینانه به شرایط فعالیت در اقلیم قلم -به عنوان تجلیگاه اصلی افکار و عقاید قشر فرهیخته و نسبتا آگاه یک جامعه- بنگریم، این نکته را درخواهیم یافت که همواره شرایط حاکم بر این عرصه به گونهای بوده است که هر قلمی و هر اندیشهای مجاز به ورود به این میدان نبوده و نیست. همواره ملاکها، استانداردها و باید و نبایدهایی برای ورود یک قلم به این عرصه وجود داشته که به عنوان «صافی» یا همان «فیلتر قلمها» انجام وظیفه کرده و اجازهٔ ورود هر قلمی را به این عرصه نداده است.
چرایی این ملاکها مورد بحث نیست و اصولا وجود این باید و نبایدها برای حفظ عرصهٔ نویسندگی از برخی آفات ضروریست؛ صحبت در ارتباط با چگونگی این ملاکها و باید و نبایدها است. بحث ما در این ارتباط است که آیا این استانداردها و ملاکها، به همان اندازهای که از بروز برخی آفات در عرصهٔ نوشتن جلوگیری میکند، خود زمینهساز آفات دیگری نیست؟ و در صورتی که پاسخ این پرسش مثبت است، آیا این آفات و آسیبها آنقدر جدی است که بخواهیم در ملاکها و استانداردهای اغلب نانوشتهمان تجدیدنظر کنیم؟
نگاهی گذرا به اوضاع فرهنگی شهرستانی سنتی مانند اصفهان، این نکته را به ما گوشزد خواهد کرد که همواره و در اکثریت قریب به اتفاق مواقع، شرایط خاصی بر حوزهٔ
نویسندگی و همچنین مخاطب ِ نویسنده بودن حاکم است؛ به گونهای که اگر «نویسنده» را به یک «واعظ»، و «مخاطب» را به یک «پامنبری» تشبیه کنیم، همواره «واعظ» کسیست که برای مثال، سن و سال نسبتا زیادی دارد، مدارج علمی خاصی را طی کرده و به مرور زمان و بر اثر منبر رفتنهای متوالی و پرتعداد، اعتبار خاصی را در مجامع مذهبی شهر به دست آورده است. این واعظ و منبری مشهور و متخصص، طبعا تاب تحمل این موضوع را نخواهد داشت که یک یا چند تن از این پامنبریها -که نه سن و سال، نه شهرت و نه تخصص او را دارند- بیایند و در حوزهٔ فعالیت او به فعالیت بپردازند و منبری شوند!
راه واعظ و منبری شدن -از دیدگاه این واعظ و هممسلکان او- بیهیچ شکی از ایستگاههای «سن و سال پیداکردن»، «گذراندن مدارج علمی خاص»، «به دست آوردن چند منبر و کسب اعتبار کردن» و نیز «کمک و استعانت جستن از سایر منبریهای مشهور» میگذرد. طبیعتا حرکت چند پامنبری جوان و بیتجربه، که قصد دارند بدون گذر از این ایستگاهها واعظ و منبری شوند، از نظر این واعظ، محکوم به شکست، و روندهگان این راه نامتعارف، محکوم به سرخوردگی و ناکامی هستند.
با اندکی اغماض، درمییابیم که شرایط نویسنده شدن و نیز مخاطب ِ نویسنده بودن، تا حدود زیادی با شرایط واعظ و مستمع بودن شباهت دارد.
برخی ملاکها و باید و نبایدهای غیرمعقول دستاندرکاران حوزهٔ نگارش، چاپ و توزیع کتاب موجب میشود تا اندیشههای ناب و نو درعرصهٔ قلم، در اکثریت مواقع، پشت سد بزرگ کمبود امکانات و توجه و اهتمام به نوآوریها بمانند و حرکتشان تبدیل شود به درجازدنی که بیش از هر چیز، آن فرهنگی را زمین میزند که مجال پیشرفت و ابراز وجود در عرصه را از آنان گرفته است.
این استانداردها و باید و نبایدهای بعضاً عجیب و غریب و غیرمنطقی، ذهن تازهنفس و خلاق جوانانی که استعداد و توانایی نگارش و خلق آثار ادبی و هنری را دارند، به گونهای در
بند خود اسیر میکند، که بعضا حتی قدرت نوشتن و اعتماد به نفسی که لازمهٔ این کار هست را نیز از دست میدهند.
در واقع فرهنگ ما، با فیلترها و استانداردهای غیرمعقولی که بر سر راه نویسندگان جوان میگذارد، خود مانع از تعالی خود میشود؛ زیرا تعالی فرهنگ همواره از پویایی و نشاط جامعهٔ نویسندگان جوان نشأت میگیرد.
در این میان، نهادهای فرهنگی کوچک و بزرگی هم به رفع نسبی این فیلترها میاندیشند. «مجمع فرهنگی شهید اژهای اصفهان» یکی از این نهادهای فرهنگیست. این مجمع فرهنگی، که زیر نظر «مرکز استعدادهای درخشان شهر اصفهان» (دبیرستان شهیداژهای ۱) به فعالیت میپردازد، بیش از یک سال است که با چاپ سری کتابهای «کتاب ماه» به
رفع نسبی باید و نبایدهای غیرمعقولی که سد راه نویسندگی جوانان است، میپردازد.
مجموعه کتابهای «کتاب ماه»، کتابهای کوچکی هستند که هر ماه توسط یکی از دانشآموزان و دانشجویان عضو یا مرتبط با مجمع فرهنگی شهید اژهای نوشته میشود. سیاست اصلی پدیدآورندگان این طرح، توجه بیشتر به قلم دانشآموزی بوده و تعداد کتب نگاشته شده به قلم دانشآموزان به مراتب بیشتر از کتب دانشجویی است. دامنهٔ موضوعات این کتب به حد قابل قبولی گسترده است و گسترهای از داستانکوتاه، شعر و شرححال، تا کتب تحلیل رسانه و تحلیل مذهب و فرهنگ و هنر را در بر میگیرد. حجم این کتب در حدود ۴۵ تا ۵۵ صفحه در قطع آ-۵ است و تعداد کتب چاپ شده برای هر عنوان، بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ عدد متغیر است. سرمایهٔ اولیهٔ چاپ کتابها نیز از محل فروش کتابها به مجمع بازمیگردد.
تاکنون ۱۴ عنوان کتاب از این مجموعه با سرمایهٔ اولیهٔ مجمع فرهنگی شهید اژهای چاپ شده و در چندین مرکز آموزشی و فرهنگی در سطح شهر اصفهان عرضه شده است. «وجود نویسندهٔ جوان»، «کار با حداقل سرمایهٔ اولیه» و «آزادی تمامی افراد برای ورود به عرصهٔ نویسندگی این کتابها»، از جمله مهمترین ویژگیهای این طرح فرهنگی خلاقانه و نوآورانه است.
«کتاب ماه» –صرفنظر از حجم چاپ کتابها و همچنین سایر ویژگیهای ظاهریش– طرح قابل توجه و قابل تقدیریست. این که در فضایی فرهنگی که همواره فقط و فقط مختصصها و باتجربهها (یا به عبارتی بهتر و به لفظی عامیانه: بزرگترها) منبر میروند، چند جوان باانگیزه و بااستعداد، که سابقا مستمع همان بزرگترها بودهاند، کنار هم جمع شوند و چنین حرکتی را با حداقل امکانات و با حداکثر بازده و پویایی و نشاط جلو ببرند، نشان از این دارد که میتوان کمبود امکانات و وجود سدها و فیلترهای سخت برای نوشتن و نویسندهشدن را، با همتی مضاعف و کاری مضاعف رفع کرد.
نتیجهٔ بداههنویسیِ نویسندگانِ
مجموعهٔ «یک اسم و چند قصه» قصههایی
کوتاه و لطیف است 
تبلیغ
خوب بود از بنیان گذاران امر و مسئولین وقت مجمع هم تشکر می کردید. مثل آقایان فروزبخش، میرزاخانلو، فولادگر ، قربانی و…