شناخت دقیق انجمن‌های مذهبی قبل از انقلاب در شهر مشهد از چند جهت برای ما اهمیت دارد:

۱٫ مشهد، خاستگاه فکری مکتب تفکیک (مکتب معارفی خراسان) است که به ظاهر در مقابل عقاید فکری-فلسفی امام خمینی قرار دارد.

۲٫ انجمن حجتیه به عنوان یکی از خطرناک‌ترین گروه‌های مذهبی معاصر که در مقابل جریان انقلاب اسلامی قرار گرفته ‌است به شدت تحت تاثیر جریان مکتب تفکیک قرار دارد.

۳٫ رهبر انقلاب، آیت‌الله خامنه‌ای هدایت حرکات انقلابی مشهد را بر عهده داشتند.

۴٫ شخصیت دکتر شریعتی به عنوان یکی از موثرترین افرادی که در گرایش طبقه دانشگاهی به سمت انقلاب در مشهد شکل گرفته است.

هرچند «حیدر رحیم‌پور ازغدی» در خاطراتش به همهٔ این جنبه‌ها به قدر کافی نپرداخته، تحلیل جامعی از سیر تحول انجمن‌های دینی خراسان از شهریور ۱۳۲۰ تا کنون و نسبت

آن‌ها با انقلاب اسلامی ارائه کرده ‌است. کتاب «از انجمن پیروان قرآن تا انجمن حجتیه» شامل خاطرات «حاج حیدر» با محور تشکیل اولین مهدیهٔ کشور، مبارزات ملی شدن صنعت نفت، پیوستن مکتب خراسان به انقلاب امام و در نهایت تشکیل انجمن حجتیه است. وی که از رهبران انقلاب مشهد محسوب می‌شود، در همهٔ این حوادث به طور مستقیم دخالت داشته و بنابراین تحلیل‌های وی، مشاهدات مستقیمش از آن‌ها است.

مهم‌ترین و ناب‌ترین بخش کتاب مربوط به سیر تحولات انجمن حجتیه است. حاج حیدر، ضمن بیان سیر تحولات انجمن حجتیه، تعریف جدیدی از آن ارائه می‌کند و آن را از جریانی تاریخی که متصل به مؤسس اولیهٔ آن یعنی «شیخ محمود حلبی» است خارج می‌کند. وی ضمن رفع اتهام از شیخ محمود، مصادیق مختلف انحراف و نفوذ «انجمن حجتیه جدید» را در جایگاه‌های محتلف انقلاب نشان می‌دهد. تحلیل وی از انجمن دقیق و جدید است.

ادبیات خاص حاج حیدر جذابیت کتاب را دوچندان کرده است. وی که هنوز روحیهٔ انقلابی و عدالتخواهی خود را حفظ کرده، لهجه‌ای صریح و بی‌پیرایه دارد که امروز کم‌تر در بین انقلابیون سابق دیده می‌شود. همین روحیهٔ حاج حیدر است که بسیاری از عدالتخواهانِ دانشجو و طلبه را گِردِ او جمع کرده است. وی در حاشیهٔ خاطراتش در این کتاب، انتقادات گزنده‌ای به برنامه‌های اقتصادی دولت‌های بعد از انقلاب دارد.

ویرایش دوم این کتاب توسط مؤسسهٔ طرحی برای فردا، ناشر آثار حسن رحیم‌پور ازغدی روانهٔ بازار شده است.

بخشی از متن کتاب را بشنوید: