مردم ایران، دربارهٔ لبنان بسیار شنیدهاند. ما ایرانیها، به خوبی میدانیم مسئلهٔ «لبنان» برای دولت و حکومتمان، مسئلهٔ مهمی است؛ اما اغلب، دلیلِ این اهمیت را به درستی نمیدانیم. در این میان عدهٔ بسیاری هستند که با تحلیلهایِ «شوفر تاکسی»، ماجرا را به کمکهای میلیاردی ایران به لبنان و چیزهای شنیده و برساخته در تاکسی و مترو محدود میشمارند و از آن میگذرند. در عینِ حال، ما دربارهٔ لبنان بسیار کم خواندهایم. و این «کمخوانی» خود زمینِ حاصلخیزِ شایعاتِ توی تاکسی است.
تصور تازه از زائری و لبنان!
چند روز پیش، کتابی از «محمدرضا زائری» دستم رسید که تصورم را نسبت به او تغییر داد. پیش از این، تصور میکردم که او، نهایتاً مردِ خوشفکری است که در کار فرهنگی، بیشتر به فکرِ کارهای بزککرده و خوشگل است تا عملی عمیق و پایدار. از طرف دیگر، به لطفِ خوانش این کتاب، چیزهای تازهای دربارهٔ لبنان دانستم. «پدر، پسر، روح القدس» که تازهترین کتابِ زائری است، با عنوان فرعیِ «تجلی عشق علوی و شور حسینی در آثار شاعران و نویسندگان مسیحی»، نوشتهٔ سرآسیمهای دربارهٔ شعرسراییِ شاعران مسیحی لبنان دربارهٔ حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام و حضرت سید الشهدا حسین بن علی علیه السلام است.
در این اثر، نویسنده میکوشد مخاطبان ایرانیاش را با شعرای مسیحیِ لبنانی که در ستایش خاندان پیامبر اسلام منظومهها سرودهاند آشنا کند. نام کتاب ایهامی دارد که نویسنده دربارهٔ آن توضیح میدهد: «نام این مجموعه را با ایهام برگزیدهام. نخست اقانیم سهگانهٔ الوهیت مسیحی به ذهن متبادر میکند که با موضوع کتاب تناسب دارد، اما مقصود من چیز دیگری بوده است. در احادیث و روایت ما ذکر شده است که “ما قال فینا قائل بیت شعر الا یؤید بروح القدس”، “کسی برای اهل بیت شعر نمیسراید جز آنکه به مدد الهی جبرئیل یاری شود”. شاعران مسیحی نیز اگر برای پدر امیت امیر مؤمنان و فرزندش سالار شهیدان شعری سروده و قلمی زدهاند بیتردید مورد عنایت روح القدس قرار گرفتهاند.»
زائری، با نقلِ گزیدهای از این اشعار و ترجمهٔ آنها، نوع نگاهِ این شاعران به موضوعات اسلامی و از جمله حماسهٔ عاشورا را بازتاب میدهد. از این منظر، کتابِ زائری، حرفی تازه و جالب توجه دربارهٔ لبنان دارد. حرفی که در جنبههای مختلف فرهنگی، سیاسی و مذهبی، قابل استفاده است.
تلگراف از لبنان
کتاب، فصلهایی مستقل و از هم گسیختهای دارد که در عینِ اشتراکِ موضوعی، در یک چهارچوب قرار نمیگیرند. این، نشان میدهد که زائری، میخواسته چیزی را به ایران برساند که دانستنش برای ایرانیها لازم است. «پدر، پسر، روح القدس»، بیشتر به نوشتههای پراکندهای شبیه است که برای تدوین یک کتابِ جامع جمعآوری میشدهاند. دربارهٔ این پراکندگی، خود زائری در مقدمهٔ کتابش مینویسند: «این مجموعه دربرگیرندهٔ یادداشتهایی است که در طول سالهای اخیر به تدریج گردآوردهام و بعضاً در مجلات یا سایتهایی منتشر ساختهام و در اندیشه بودم تا به مرور تکمیل شود و پس از بازنگری و تجدیدنظر کامل به صورت کتابی جامع انتشار یابد؛ اما تجربه نشان داده که اینگونه انتظارها به نتیجهٔ مطلوبی نمیرسد و با اشتغالات و گرفتاریهای تحصیلی و اجتماعی مجال مورد نظر فراهم نمیشود. از این رو کتاب حاضر را به عنوان ویرایش نخست این مجموعه تقدیم میکنم بدان امید که در ویرایش بعد به آن هدف نزدیکتر شوم.»
از این منظر، کتابِ زائری حکمِ نوشتهای روزنامهای دارد. او میخواسته، سریع و مجمل حرفی را برساند. چون فرصت و مجال کافی نداشته. با این حساب، حرف، باید حرفِ مهمی باشد که اینچنین در ۲۰۰ صفحه گرد آمده و روانه بازار کتاب ایران شده. این حرف مهم چیست؟
در ظاهر، اینگونه به نظر میرسد که «پدر، پسر، روح القدس»، میخواهد مخاطب ایرانی را با شاعرانِ مسیحیِ عربِ مادحِ اهل بیت علیهم السلام آشنا کند. اما، این تنها ظاهر ماجرا است. موضوع شاعران مسیحی، در حقیقت نوعی مصداق است. زائری حرفِ این شاعران و نوع اعتقادشان و گزیدهٔ اشعار و اقوالشان را میآورد تا بگوید: «این نمونهها و موارد متعدد دیگر باعث شده تا تصویری نزدیک و محبوب از سلامت و صداقت مسیحیان و آمادگیشان برای پذیرش حق در ذهن مسلمانان و شیعیان نقش بندد و این پیشینه و ذهنیت مثبت از حضور مسیحیت در خاطر و تجربهٔ مسلمانان امروز نقطهٔ آغاز هرگونه مطالعه و بررسی در زمینهٔ روابط اسلامی و مسیحی میتواند باشد.»
لبنان دست به دامان مقاومت حسینی
در اشعاری که نویسنده از شاعران مسیحی لبنان نقل میکند، ایجاد ارتباط میانِ حماسهسازیهای امام علی و امام حسین علیها السلام و موضوعاتِ منطقه مشهود است. در بسیاری از این اشعار، شاعر، میکوشد روحِ حماسی مردم وطنش را با یادآوری حماسهٔ کربلا بیدار کند.
طعنهٔ نصیحتگون
از طرف دیگر، میتوان «پدر، پسر، روح القدس» را طعنهای نصیحتگونه به تشیعِ شیعیان دانست. چنانکه در این کتاب میخوانیم شاعری مسیحی، صدها بار نهجالبلاغه و قرآن را خوانده. در این جا است که زائری میپرسد: «با خود میاندیشم، گاه یک شاعر و کشیش مسیحی دهها بار نهجالبلاغه را خوانده و بسیاری از فرازهای آن را به خاطر سپردهاند. اگر از من بپرسند چندبار نهجالبلاغه را خواندهای، چه بایدم پاسخ گفت؟ شرم دارم از پاسخ و حسرت دارم از بی حاصلی…»
برسد به دست مسئولان
کتاب تازهٔ زائری از جنبههای مختلف قابل بررسی است. در ظاهر، «پدر، پسر، روح القدس» کتابی است شامل خاطرهنگاریهای کوتاه از دیدار محمدرضا زائری با چند شاعر مسیحی لبنانی، بریدههایی از گفتههای چند شاعر و گزیدهای از اشعارِ ترجمه شدهٔ عربی؛ اما در واقع این اثر بر نکاتِ تلگرافگونهٔ مهمی تأکید میکند که بیش از هر کس، به کار علمای دین، مسئولانِ فرهنگی و متولیانِ سیاسی کشورمان میآید.
البته ایراد گرفتن و اعمال تغییر در جلد این کتاب، ظاهراً نشان میدهد که مسئولان فرهنگی چقدر تلگراف را گرفتهاند!
آینده در گرو سیرهٔ اهل بیت
لبنان زمینِ حاصلخیز برای حقجویی و مقاومت، و دروازهٔ گسترشِ این ارزشها است. اتفاقات لبنان، نشان میدهد که آینده، در گروِ پیروی از سیرهٔ اهل بیت است. این موضوع را، لبنان با همهٔ مذاهب و ادیانش دریافته است…
شعر اسلامی, شعر دینی, شعر عربی, شعرای لبنان, شعرای مسیحی, محمدرضا زائری, پدر، پسر، روح القدس
نتیجهٔ بداههنویسیِ نویسندگانِ
مجموعهٔ «یک اسم و چند قصه» قصههایی
کوتاه و لطیف است 
تبلیغ
آقای مطهری شما چرا توجه نمی کنید ؟؟
سکته کردیم از دست این خطای شما
پدر جان !!! کلمه ی رو هرجایی به کار نمی برند. بله این کلمه معادل فارسی نه چندان دقیقی برای کلمه ی عربی قرائت هست . ولی در جایی به جای قرائت به کار می رود که منظور ، آن کاربرد اصطلاحی قرائت یعنی همراه با برداشت و تأویل است مانند : قرائت های مختلف از دین . یا مثلا قرائت گوته از شعر حافظ . نه هر قرائتی و هر خواندنی . مثلا اگر بگویید خوانش یک فاتحه و ذکر صلوات به ریش شما خواهند خندید !!!
پس بنابراین انجایی که می خواهید بگویید فلان کتاب را خواندم ، نگویید خوانش کتاب ، بگوییند خواندن کتاب . سنگین تر است !