خرداد ۸۷، با دوستی در شهری کیلومترها دورتر از تهران ملاقات کردم که حس می‌کردم سال‌ها می‌شناسمش. او، کتابی به من هدیه کرد که بعد از یک‌سال هنوز از جمله کتاب‌های دوست‌داشتنی کتاب‌خانهٔ من است. کتابی که عظمتش را از «شیخ ابوالحسن خرقانی» بزرگ وام گرفته است.

«عرفان نظرآهاری ^[1]» در ادامه پرداختن به آثار قدما و بازنویسی‌شان، این‌بار سروقتِ منابعی رفته است که از شیخِ خرقان نوشته‌اند. دربارهٔ احوال و اقوال او. دربارهٔ وقتی که از او پرسیدند خدا را چگونه بشناسیم و او جواب داد: «از هر راهی می‌توان خدا را شناخت، اما هر شناختی را پیامدی است. شما تاب کدام پیامد را دارید؟»

نظرآهاری پیش از آن‌که بازنویسی حکایاتِ نقل شده از شیخِ خرقان را در کتابش بیاورد، نیمچه فصلی نوشته است دربارهٔ گمشدهٔ عصرِ ما: جوان‌مردی و فتوت. او گفته است که مدعیانِ جوان‌مردی بسیار بوده‌اند. تا تاریخ بوده، جوان‌مردی مدعی داشته است، اما، جوان‌مردان اندک بوده‌اند.

می‌نویسد: «زمین و زمان را می‌گردم در جستجوی جوانمرد. کاروانسراهای خشتی و جاده‌های سنگی و کوچه‌های خاکی را می‌گردم، در جستجوی جوانمرد.»

می‌گردد و می‌گردد تا می‌رسد به شیخ… به صاحبِ خان‌قاهِ خرقان در نزدیکیِ شاهرود. جایی که هوایی دل‌پذیر دارد و آبی خوش و کسی در آن‌جا مدفون است به نام «شیخ ابوالحسن خرقانی» که جایی گفته است: «از نام و ایمان کسان نپرسید و بی پرسشی، نان دهید. کسی که بر خوانِ خدا به جان ارزد، بر خوانِ بوالحسن به نان می‌ارزد!»

پیش‌تر دربارهٔ این شیخِ بزرگ‌وار، کتابی نسبتاً تخصصی از محمدرضا شفیعی کدکنی معرفی کرده‌ایم که «نوشته بر دریا ^[2]» نام دارد. اما حکمِ این کتاب، حکمِ دیگری است. این‌بار می‌خواهم نوجوانان را به خواندن از شیخ بخوانم و برای این کار، «جوان‌مرد؛ نام دیگر تو» را پیش‌نهاد می‌دهم که عرفان نظرآهاری جمع و جورش کرده است.

این کتاب، ظاهری شایسته و دلنشین دارد. اما سر تر از همهٔ این محاسن، حرف‌هایی است که درونش آمده است. حرف‌هایی چون این:

«شراره‌ای بر جامهٔ مرد نانوا افتاده بود. بی‌تاب شده بود و تقلا می‌کرد تا خاموشش کند. جوانمردی از آن حوالی می‌گذشت، نانوا و تقلایش را دید. آهی کشید و ایستاد و به درد گفت: افسوس! سالهاست که آتش خودخواهی و آتش حسد و آتش ریا در دل‌مان افتاده است و هیچ تقلا نمی‌کنیم که خاموشش کنیم.

این شراره، جامه‌مان را خواهد سوخت.

آن آتش اما جان‌مان را می‌سوزاند؛ جان‌مان و ایمان‌مان را.»

• ?????????? ?????? ^[3]