یک «باشگاه مباحثهٔ کتاب» (Book Discussion Club)، گروهی از افراد هستند که گرد هم می‌‌آیند تا دربارهٔ یک کتاب یا کتاب‌‌هایی که خوانده‌اند بحث و گفتگو کنند. باشگاه‌‌های کتاب ممکن است در خانه‌‌های شخصی، کتاب‌خانه‌ها، کتاب‌فروشی‌ها، اتاق‌‌های گفتگوی آنلاین، دفا‌تر نشر، یا در کافه‌‌ها و رستوران‌‌ها بعد از غذا و نوشیدنی تشکیل شوند.

باشگاه‌‌های تک‌عنوانی

باشگاه تک‌عنوان، یکی از انواع باشگاه‌‌های کتاب است که در آن، افراد دربارهٔ یک عنوان کتاب که همهٔ افراد گروه در یک زمان آن را خوانده‌اند، بحث می‌‌کنند. واضح است که باشگاه باید پیشاپیش دربارهٔ آن کتاب تصمیم بگیرد. غالباً، کتاب از عناوین جدید انتخاب می‌‌شود و انتظار می‌‌رود که هر عضو یک نسخه‌ از کتاب را خریداری کند. اگر باشگاه در کتاب‌خانه تشکیل شود، ممکن است یکی از عناوین جدید یا قدیمی‌‌تر انتخاب شود که در صورت صلاح‌دید، اعضا می‌‌توانند هرکدام یک نسخه از کتاب‌خانه امانت بگیرند.

یکی از مشکلات در این نوع باشگاه‌‌ها این است که بعضی از اعضا، این نوع گروه‌‌ها را به ‌عنوان فرصتی برای ارتباط اجتماعی و محاوراتی دربارهٔ موضوعات غیرادبیاتی تلقی می‌‌کنند، درحالی‌که دیگران به دنبال آن هستند که با پرسش و روش‌‌های مشابه، خود را درگیر تحلیل‌‌های جدی ادبی و تمرکز بر کتاب کنند.

تجربیات و سطوح مهارتی/آموزشی مختلف، ممکن است تعارض‌ یا نومیدی‌‌هایی را در این نوع از باشگاه‌‌های کتاب ایجاد کنند.

باشگاه‌‌های چندعنوانی

ویژگی باشگاه‌‌های چندعنوانی در این است که هر عضو ممکن است در یک زمان، عناوینی متفاوت از دیگر اعضا بخواند. آن‌چه که این نوع باشگاه را از هر گروهِ کتابخوانی دیگر متمایز می‌‌کند، این است که انتظار می‌‌رود هر عنوان کتاب به ‌عنوان انتخاب عضو بعدی مورد مطالعه قرار گیرد.

گروه‌‌های امانت آزاد

در این نوع گروه‌ها، کتاب‌‌هایی برای امانت گرفتن توسط اعضا و بازگرداندن پس از خواندن وجود دارد. در باشگا‌ه‌‌های امانتی، افراد کتاب‌‌هایی را که از پیش دارند، بین اعضا به امانت می‌گذارند. هر کتاب با یک خلاصه و توضیح مختصر معرفی می‌‌شود. این کار به اعضا کمک می‌‌کند تا با اطلاعات قبلی برای مطالعهٔ یک کتاب تصمیم بگیرند و کتاب و خواننده دقیق‌‌تر با یکدیگر چفت شوند. نتیجهٔ طبیعی این زنجیره آن است که ممکن است در مدت کوتاهی، سه تا پنج نفر از اعضا یک عنوان را خوانده باشند که این تعداد، ظرفیت خوبی برای یک بحث ارزش‌مند است.

بخوان و ر‌ها کن!

در این گروه‌‌ها مالک حقیقی کتاب، هر کتاب را بدون انتظار بازگشت کتاب به صاحب اصلی، واگذار می‌‌کند. مکانیسم این انتقال ممکن است شامل واگذاری کتاب به ‌صورت رو در رو، ارسال کتاب از طریق پست، یا به شکل فوق‌العاده‌ای، جاگذاشتن کتاب در یک مکان عمومی به ‌این امید که در آینده خوانندگانی آن را خواهند یافت و مطالعه خواهند کرد. شرکت‌کنندگان از یک وب‌سایت و یک سیستم عددی شناسایی یکتا استفاده می‌‌کنند تا عناوین ر‌ها شده را هم‌چنان که دور دنیا می‌‌چرخند، ردیابی کنند. نوع تعامل به ‌طور عمده وب‌محور خواهد بود، اما این مانع از گردهمایی‌‌های چهره به چهره نخواهد بود.

باشگاه‌‌های آنلاین

به‌خاطر این‌که ممکن است برای همهٔ اعضای یک باشگاه، حضور در یک مکان و زمان مشخص به‌ طور دائم میسر نباشد، با  رشد و پیشرفت اینترنت، نوع جدید از باشگاه‌‌های مباحثهٔ کتاب به ‌صورت آنلاین به ‌وجود آمده است. باشگاه‌‌های آنلاین به ‌صورت فروم‌‌های اینترنتی، گروه‌‌های یاهو و گوگل، لیست‌‌های پستی ایمیل، وب‌سایت‌‌های خاص، و حتی کنفرانس‌‌های تماس تلفنی هستند. حتی در تقسیم شبکه‌‌های اجتماعی، این باشگاه‌‌های آنلاین اعضایی از علائق مطالعاتی متفاوت را گردهم آورده‌اند که رویکردشان به سمت کتاب‌‌ها به ‌گونه‌‌های متفاوتی است.

باشگاه‌‌های رسانه‌‌های جمعی

این نوع باشگاه‌‌ها که از طریق رادیو، تلویزیون یا پادکست‌‌ها برگزار می‌‌شوند، ارائه ‌دهندهٔ یک موضوع معین برای بحث دربارهٔ یک کتاب است. این بخش پیشاپیش اعلام خواهد شد. به ‌طوری که بینندگان یا شنوندگان فرصت داشته باشند تا قبل از پخش باشگاه، کتاب را بخوانند. از جمله معروف‌‌ترین باشگاه‌‌های کتاب تلویزیونی، «باشگاه کتاب اپرا» (Oprah’s Book Club) است که بخشی از ‌‌تاک‌شوی تلویزیونی مجری مشهور «اپرا وینفری» است. همین‌طور باشگاه کتاب «صبح بخیر آمریکا» که از شبکهٔ تلویزینی ABC آمریکا پخش می‌‌شود یا «باشگاه کتاب هوایی» که بخشی از برنامهٔ «صحبت ملت» در شبکهٔ رادیوی NPR آمریکا است.

باشگاه‌‌های کتاب همچنین تقسیم‌بندی‌‌های دیگری چون گروه‌‌های بزرگ‌سالان، گروه‌‌های دانش‌آموزی، گروه‌‌های مادر-دختر، گروه‌‌های پدر-پسر، یا گروه‌‌های والدین-فرزندان دارند.

در ایالات متحدهٔ آمریکا، انجمن‌‌های متعددی عهده‌دار سازماندهی و حمایت از باشگاه‌‌های کتاب و گروه‌‌های کتاب‌خوانی هستند، همچون: «انجمن مدیران و خوانندگان گروه‌‌های کتاب» (AGBRL) و نیز «مرکز کتاب در کتاب‌خانهٔ کنگرهٔ آمریکا»

همچنین باشگاه‌‌های کتاب، انعکاس‌‌های گسترد‌ه‌ای در ادبیات، سینما و تلویزیون داشته است. رمان «باشگاه کتاب جین آستین» نوشتهٔ «کارن جوی فولر» (Karen Joy Fowler) و فیلمی که در سال ۲۰۰۷ با اقتباس از این رمان توسط «رابین سویکورد» (Robin Sowicord) کارگردانی شد و نیز سلسله کمدی انگلیسی «گروه کتاب» که در سال‌‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ پخش شد، نمونه‌‌هایی از این دست هستند.

غیر از این، سایت‌‌های اینترنتی فراوانی به ‌زبان انگلیسی موجود هستند که محتوای ویژه برای علاقه‌مندان به شرکت یا تشکیل گروه‌‌های کتاب‌خوانی فراهم‌ می‌‌آورند که با یک جستجوی ساده قابل دست‌رسی هستند. همچنین بعضی از این سایت‌ها، با امکانات شبکه‌‌های اجتماعی اطلاعاتی دربارهٔ باشگاه‌‌های کتاب فعال و چگونگی دست‌رسی به‌ آن‌‌ها فراهم می‌‌کنند. این‌‌ها همه جدا از کتاب‌‌ها و مقالات متعددی است که راهنمایی‌ها، خاطرات و نکات مهم دربارهٔ چگونگی راه‌اندازی یا استفادهٔ بهینه از یک باشگاه کتاب را جمع‌آوری کرده‌اند.

چگونه یک باشگاه کتاب راه‌اندازی کنیم؟

ده سوال زیر را به شیوهٔ خود پاسخ دهید!

۱٫ چه نوع باشگاه کتابی؟ دربارهٔ حال‌ و هوای باشگاه خود تصمیم بگیرید: چیزی بین یک باشگاه خیلی اجتماعی و صمیمی و یک باشگاه به‌ شدت آکادمیک.

۲٫ چه نوع کتابی؟ یک نوع یا ترکیبی از ژانر‌های ادبی را انتخاب کنید: داستانی (معاصر یا کلاسیک)، شعر، درام، رمزآلود، علمی تخیلی، وقایع معاصر، تاریخ یا زندگی‌نامه.

۳٫ چند نفر عضو؟ بین ۸ تا ۱۶ نفر به‌ترین حالت است:  تعداد برای یک بحث حتی اگر بعضی غایب باشند، کافی است، اما خیلی زیاد نیستند که بحث را سنگین کنند.

۴٫ چندوقت یک‌بار هم‌دیگر را ملاقات خواهیم کرد؟ یک‌بار در ماه برای بسیاری از باشگاه‌‌ها خوب جواب داده است. بعضی از باشگا‌ه‌‌ها هر شش هفته یک‌بار جلسه دارند. یک برنامهٔ زمان‌بندی تنظیم کنید و سعی کنید که با آن پیش بروید.

۵٫ چه وقتی جلسه خواهیم داشت؟ در روز‌های هفته:  قبل از ظهر، وقت نهار، شام، بعد ازظهر؛ بستگی به مشاغل اعضا یا وضعیت مراقبت از کودکان‌شان یا مشکل بیرون ‌آمدن از خانه در شب دارد. در روز‌های تعطیل هفته: صبح، بعداز ظهر یا بعد از غروب.

۶٫ کجا باید هم‌دیگر را ملاقات کنیم؟ خانه‌ها، باشگاه‌ها، کتاب‌خانه‌‌های عمومی، مساجد یا عبادت‌گاه‌ها، رستوران‌ها؛ هرجایی که حس خوبی برای یک جلسه ایجاد کند.

۷٫ اسم خودمان را چه بگذاریم؟ به باشگاه‌تان یک عنوان و هویت بدهید، یک اسم خوب؛ مثلا باشگاه کتاب‌خوانان ایرانی.

۸٫ چگونه باید با یکدیگر در تماس باشیم؟ به اعضا یادآور‌های ماهانه ارسال کنید. اگر هیچ‌کس از ایمیل استفاده نمی‌‌کند، کارت‌پستال ارسال کنید. لیست کاملی از شماره‌‌های تلفن، آدرس خانه و ایمیل اعضا تهیه کنید.

۹. ثبت یادگارها: یک دفتر وقایع‌نگاری برای باشگاه‌ خود داشته باشید. یک پوشه یا پرونده برای ثبت خط سیر کتاب‌‌هایی که خوانده‌اید، خلاصه‌‌‌های کتاب‌ها، نکات برجستهٔ بحث‌‌ها و نیز نظرات اعضا. این کار خصوصاً برای همراه‌ کردن هرچه‌ سریع‌‌تر اعضای جدید لازم است.

۱۰٫ برای جامعه‌تان فایده داشته باشید:  وجوهی برای یک کار پژوهشی یا یک جایزهٔ سالانه در یک مدرسهٔ محلی جمع‌آوری کنید. برای کتاب‌خانهٔ محل‌تان کتاب خریداری کنید یا یک تدریس خصوصی را برعهده بگیرید.

آن‌چه در جلسهٔ اول بایستی مطرح شود

آیا محدودیت‌‌های کلی برای انتخاب کتاب‌‌ها همچون قیمت یا محتوا را در نظر دارید؟

انتظارات اعضا از گروه چیست و مسئولیت‌ آن‌‌ها به ‌عنوان اعضای باشگاه کدام هستند؟

رویهٔ باشگاه دربارهٔ استعمال دخانیات، حمل حیوانات اهلی، تأخیر در حضور و تماس‌‌های تلفنی حین بحث دربارهٔ کتاب چگونه است؟

آیا اعضا می‌‌توانند مهمان همراه خود بیاورند؟ البته، این به‌ترین راه برای ایجاد عضویت در باشگاه کتاب است.

آیا اعضای جدیدی می‌‌توانند به باشگاه بپیوندند، یا محدودیتی در‌اندازهٔ گروه است؟

نکته:

۱٫ حلقهٔ مرکزی گروه شما بایستی شامل افرادی تشنهٔ مطالعه و آموختن باشند. این افراد ممکن است دوستان، اعضای خانواده یا آشنایان دیگری از مکان‌‌های مختلف باشند، اما بایستی عاشق خواندن باشند.

۲٫ برای تصمیم‌گیری‌‌ها می‌‌توانید از رأی‌گیری استفاده کنید؛ این‌که چه کتابی بخوانید یا کجا یکدیگر را ملاقات کنید یا زمان جلسات.

۳٫ به فکر یک کابینه باشید:  به‌طور مثال، رئیس، نائب رئیس، منشی، و چند نفر از اعضای باشگاه را به‌ کار خبرنامهٔ باشگاه مشغول کنید. این ایده برای گروه‌‌های با تعداد بالا‌تر از ده نفر واقعاً مفید است.

چگونه یک جلسه را تشکیل دهیم؟

قوانین پایه

۱٫ اعضایی که کتاب را نخوانده‌اند:  به‌هرحال بیایند! ممکن است هیچ‌کس نتواند کتاب را تا به ‌انتها بخواند، اما نخوانده‌‌ها هم ممکن است هنوز نظرات ارزشمندی داشته باشند.

۲٫ ناسازگاری با کتاب: مهربان باشید! هیچ راه واحدی برای تجربه یا تفسیر یک کتاب نیست. در واقع، نظرات مخالف مایهٔ خیر هستند.

۳٫ اعضایی که می‌‌خواهند حرف‌‌های اجتماعی بزنند:  ملایم اما قاطع باشید. بر اختصاص وقت مباحثه به کتاب، اصرار کنید.

قالب جلسات

به هر جلسه دو تا دو و نیم ساعت اختصاص دهید.

۳۰-۴۵ دقیقه:  وقت صحبت‌‌های تفریحی و دوستانه؛

۱۵-۲۰ دقیقه:  مسائل مدیریتی باشگاه؛

۶۰-۹۰ دقیقه:  بحث دربارهٔ کتاب.

مدیریت بحث

۱٫ با یک سرپرست

یکی از اعضای باشگاه را انتخاب کنید، یا کسی که کتاب را انتخاب کرده یا میزبان. بعضی از باشگاه‌‌ها یکی از اعضا را به عنوان سرپرست همهٔ بحث‌‌ها انتخاب می‌‌کنند.

شخصی را از بیرون دعوت کنید (یک استاد ادبیات یا یک مسئول کتاب‌خانه)

۲٫ بدون یک سرپرست

دور اتاق نوبت عوض کنید، به هرکدام از اعضا اجازه دهید که تجربهٔ خودش را از خواندن کتاب بیان کند.

کاغذ‌های یادداشت پخش کنید. از هرکس بخواهید که یک سؤال یا نظر را یادداشت کند؛ آن‌گاه یکی یا چندتا را انتخاب کنید و به بحث بگذارید.

چگونه کتاب‌‌ها را انتخاب کنیم؟

چه بکنیم؟ چه نکنیم؟

۱٫ کتاب‌‌های سوگلی را نخوانید!:  مطالعهٔ یک کتاب که یک‌نفر «فقط دوست دارد» می‌‌تواند باعث ناراحتی دیگران شود.

۲٫ ژانر‌ها را با هم ترکیب کنید: یک رژیم غذایی ثابت می‌‌تواند خسته‌کننده، خسته‌کننده و خسته‌کننده باشد. ادبیات داستانی متنوعی (اعم از معاصر و کلاسیک) را با ادبیات غیر داستانی، شعر، تاریخ و زندگی‌نامه تجربه کنید.

۳٫ موضوعات را مورد کندوکاو قرار دهید: بر روی یک نویسندهٔ خاص، خاطرات سفر، یادگار‌های کودکی، کتاب‌‌های راجع به غذا، یا موضوعات ادبی تمرکز کنید. این‌کار را برای سه یا چهارماه بیش‌تر ادامه ندهید. (مورد۲)

۴٫ انتخاب یک‌ساله انجام ندهید:  ایجاد یک برنامهٔ مطالعهٔ یک‌ساله با هیچ انعطافی، دست و پای شما را خواهد بست و شما را از اضافه‌ کردن آثار جدید هیجان‌انگیز باز خواهد داشت.

روش‌‌های انتخاب کتاب

۱٫ رأی‌گیری: همهٔ افراد پیشنهاد‌هایشان را طی یک بحث آزاد بیان کنند و سپس رأی‌گیری کنید.

۲٫ چرخش:  هر عضو به‌ نوبت، یک کتاب را برای ماه بعدی انتخاب می‌‌کند.

یافتن ایده برای انتخاب کتاب

۱٫ به لیست‌‌های برترین‌‌های کتاب در نشریات مختلف مراجعه کنید.

۲٫ به اعضا اجازه دهید که پیشنهاد‌های خود را مطرح کنند و لیستی برای رأی‌گیری تهیه کنید.

۳٫ به ویترین کتاب‌فروشی‌‌های مطرح مراجعه کنید و میز تازه‌‌های نشر را واکاوی کنید.

۴٫ به سایت‌‌های فراوانی که به‌ شما کتاب‌‌هایی همراه با راهنمایی‌‌های لازم پیشنهاد‌ می‌‌دهند، مراجعه کنید.

۵٫ ببینید که دیگر باشگاه‌‌های کتاب، چه کتاب‌‌هایی مطالعه می‌‌کنند.

نکته:

۱٫ کتاب را فقط برای خواندن انتخاب نکنید، بلکه کتابی را انتخاب کنید که علاقه‌ دارید دربارهٔ آن با دیگران صحبت کنید.

۲٫ در انتخاب خود اصیل باشید.

۳٫ یک روش خلاق و سرگرم‌کننده برای «آشکارساختن» انتخاب خود در جلسه بیابید.

۴٫ کتاب‌‌هایی که نقد و بررسی‌‌های خوبی از سوی منتقدین دریافت کرده‌اند، معمولاً انتخاب‌‌های خوبی برای باشگاه‌‌های کتاب هستند.

چگونه یک جلسهٔ باشگاه کتاب را برگزار کنیم؟

اگر شما سرپرست یک باشگاه کتاب هستید:

۱٫ در هربار یک سؤال انتخاب کنید و به گروه ارائه بدهید. (رجوع کنید به سؤالات عمومی بحث ذیل این بخش)

۲٫ تعدادی از سؤالات را انتخاب کنید، هرکدام را بر روی یک کارت یادداشت کنید و آن‌‌ها را تقسیم کنید. هر عضو (یا تیم‌‌های دو یا سه نفره) یک کارت دریافت می‌‌کند و سوال را پاسخ می‌‌دهد.

۳٫ از یک گزاره (یا موضوع) مرتبط با داستان استفاده کنید. این به اعضا کمک می‌‌کند تا برای فکرکردن دربارهٔ جنبه‌‌های گوناگون داستان تشویق شوند.

۴٫ یک قسمت معین از معرفی کتاب، یک ایده یا یک خط دیالوگ را انتخاب کنید و از اعضا بخواهید که راجع به‌آن نظر دهند. مثال:  این پاراگراف چگونه یک کاراکتر، یا معنای مرکزی اثر، یا زندگی اعضا یا باور‌های شخصی را منعکس می‌‌کند؟

۵٫ یک شخصیت اصلی را انتخاب کنید و از اعضا بخواهید راجع به او نظر بدهند. مثلا: خصائص یا انگیزه‌‌های کاراکتر، یا این‌که او چگونه بر وقایع داستان و دیگر شخصیت‌‌ها تأثیر می‌‌گذارد.

۶٫ به همه نوبت بدهید. شخصیت اصلی را شناسایی کنید و پیرنگ داستان را جمع‌بندی کنید.

اگر شما یکی از اعضای باشگاه کتاب هستید:

۱٫ از عبارات «خوشم می‌آید» و «خوشم نمی‌آید» پرهیز کنید: این عبارات کمک چندانی به پیش‌برد بحث نخواهند کرد و باعث می‌‌شود تا دیگران حالت تدافعی به‌خود بگیرند. به‌جای آن، دربارهٔ تجربیات خود و این‌که موقع خواندن کتاب چه حسی داشته‌اید، صحبت کنید.

۲٫ از نظرات خود دفاع کنید:  قسمتی از کتاب را به ‌عنوان شاهدی برای اثبات ایدهٔ بخوانید. این یک تکنیک تحلیل ادبی است به‌ نام «مطالعهٔ نزدیک» (Close Reading).

3. به‌ هنگام مطالعه یادداشت بردارید: مخصوصاً بخش‌‌های جذاب کتاب را سریع یادداشت کنید؛ چیزی که شما را گیج کرده یا بخشی که شما متوجه نمی‌‌شوید. یاداشت‌های‌تان را همراه خود به جلسه ببرید.

سؤالاتی برای جلسهٔ بحث دربارهٔ کتاب:

برای ادبیات داستانی

۱٫ شما چگونه کتاب را تجربه کردید؟ آیا سریعاً به ‌درون داستان کشیده شدید؟ یا مدتی طول کشید؟ آیا کتاب شما را فریفت، سرگرم کرد، آشفته کرد، منحرف کرد، عصبانی کرد یا ترساند؟

۲٫ آیا شما شخصیت‌‌ها را متقاعد‌کننده یافتید؟ آیا آن‌‌ها باورپذیر بودند؟ آیا آن‌‌ها به‌ عنوان هویت‌‌های انسانی پیچیده و احساسی، کاملاً رشد یافتند؟ یا تک‌بعدی بودند؟

۳٫ کدام شخصیت را به ‌طور خاص تحسین یا تنفیر می‌‌کنید؟ خصیصه‌‌های اصلی آن‌‌ها چیست؟

۴٫ چه‌ چیزی اعمال (آکسیون) یک شخصیت مفروض را برمی‌انگیزاند؟ آیا فکر می‌‌کنید که آن اعمال عادلانه یا اخلاقی بود؟

۵٫ آیا هیچ‌یک از شخصیت‌‌ها در طول داستان، رشد یا تغییر می‌‌کنند؟ اگر چنین است، به چه شیوه‌ای؟

۶٫ بیش‌تر از همه، مایل هستید کدام یک از شخصیت‌‌های این‌ کتاب را ملاقات کنید؟ از او چه خواهید پرسید یا به ‌او چه خواهید گفت؟

۷٫ اگر قادر بودید که خود را به‌ جای یکی از شخصیت‌‌های این کتاب قرار دهید، چه نقشی را بازی می‌‌کردید؟ می‌‌توانید به ‌عنوان یک شخصیت جدید باشید یا جای یکی از شخصیت‌‌های موجود را بگیرید.

۸٫ آیا پیرنگ به ‌خوبی توسعه یافته است؟ آیا باورپذیر است؟ آیا احساس می‌‌کنید که در طول داستان، دستی در کار است، یا آیا حوادث پیرنگ طبیعی و اصیل هستند؟

۹٫ آیا پیرنگ داستان یا شخصیت، رانده می‌‌شود؟ به‌ عبارت دیگر، آیا رویداد‌ها به ‌سرعت گشوده می‌‌شوند؟ یا این‌که زمان بیش‌تری می‌‌گذرد تا زندگی درونی کاراکتر‌ها بسط پیدا کند؟ آیا برای احساس شما تفاوتی ایجاد می‌‌کند؟

۱۰٫ پایان داستان را در نظر بگیرید. آیا متوقع آن بودید یا غافل‌گیر شدید؟ دست‌کاری‌شده بود؟ تحمیلی بود؟ یا خیلی پاکیزه و ساده خاتمه یافت؟ یا آیا داستان به ‌صورت حل نشده، در یک نقطهٔ مبهم پایان یافت؟

۱۱٫ اگر شما می‌‌توانستید پایان‌بندی را بازنویسی کنید، این‌کار را انجام می‌‌دادید؟ به‌عبارت دیگر، آیا شما پایان داستان را قانع‌کننده یافتدید؟ چرا بلکه یا چرا نه؟

۱۲٫ آیا می‌‌توانید قسمتی از کتاب را انتخاب کنید که به‌ خاطر ژرفا و جذابیت، شما را تکان داده است؟ یا شاید قسمتی که گرهٔ اصلی داستان را باز می‌‌کند؟

۱۳٫ آیا کتاب شما را به ‌یاد زندگی خودتان می‌اندازد؟ یک واقعه یا موقعیت؟ یک شخص- یک دوست، عضو خانواده، رئیس، همکار؟

۱۴٫ اگر موقعیتی داشتید که با نویسنده هم‌صحبت می‌‌شدید، مایل بودید چه چیزی بدانید؟ (بسیاری از نویسندگان از حضور در باشگاه‌‌های کتاب استقبال می‌‌کنند. با ناشر تماس بگیرید، ممکن است قادر باشید یک گپ تلفنی ترتیب دهید.)

۱۵٫ آیا کتاب‌‌های دیگر نویسنده را خوانده‌اید؟ آیا می‌‌توانید یک تشابه (در تم، شیوهٔ نگارش، ساختار) را بین آثار وی تشخصی دهید؟ یا این‌که کاملا متفاوت هستند؟

برای ادبیات غیر داستانی

۱٫ اگر کتابی که قصد بررسی آن را دارید، یک تصویر فرهنگی (از زندگی در یک کشور دیگر، یا منطق‌های متفاوت از کشور شما) ارائه می‌‌دهد، ابتدا با سوالات الف، ب و سپس ج شروع کنید:

الف. نویسنده از چه چیزی در آن فرهنگ تجلیل یا انتقاد می‌‌کند؟ در نظر بگیرید: سنت‌‌های خانوادگی، ساختار سیاسی یا اقتصادی، هنرها، زبان، غذا، عقاید دینی.

ب. آیا نویسنده آرزو دارد تا آن فرهنگ را حفظ کند یا اصلاح کند؟ اگر اصلاح، چرا و چگونه؟ چه چیزی به‌ دست خواهد آمد و چه چیزی در معرض خطر خواهد بود؟

ج. فرهنگ مفروض چگونه از فرهنگ شما متمایز می‌‌شود؟ چه چیزی غافل‌گیر‌کننده‌ترین، فریبنده‌‌ترین یا مشکل‌‌ترین برای فهم بود؟ پس از خواندن کتاب، آیا شما دورنمای جدید کسب کردید؟ یا آیا کتاب دیدگاه‌‌های پیشینی شما را تثبیت کرد؟

۲٫ آیا کتاب یک ایده یا قضیهٔ محوری ارائه می‌‌دهد؟ مشکلات یا مسائل به ‌وجود آمده چه هستند؟ آیا آن‌‌ها شخصی، معنوی، اجتماعی، جهانی، سیاسی، اقتصادی، پزشکی یا علمی هستند؟

۳٫ آیا این مسائل بر زندگی شما تأثیر می‌‌گذارند؟ چگونه؟ مستقیم، یا با یک پایهٔ روزانه یا بسیار عمومی‌تر؟ اکنون یا وقتی در آینده؟

۴٫ نویسنده چه شواهدی برای دفاع از ایدهٔ کتاب ارائه می‌‌دهد؟ آیا او از مشاهدات و ارزیابی‌‌های شخصی سود می‌‌جوید؟ حقایق؟ آمار؟ نظرات؟ اسناد تاریخی؟ تحقیقات علمی؟ نقل قول از دیگر منابع؟

۵٫ آیا شواهد  قانع‌کننده هستند؟ نسبی هستند یا منطقی؟ از یک منبع معتبر برمی‌آید؟ آیا شواهد قضاوت‌آمیز هستند؟ چگونه قضاوتی؟

۶٫ بعضی از نویسندگان ادعا‌هایی را مطرح می‌‌کنند، تنها برای گذر از آن‌ها، بدون بیان توضیحات. این دیوانه‌کننده است. آیا نویسنده از چنین مدعیات بی‌دفاعی استفاده جسته است؟

۷٫ نویسنده از چه زبانی استفاده می‌‌کند؟ آیا عینی و بی‌طرف است؟ یا احساسی و پرحرارت؟ آیا جدلی، فتنه‌آمیز و نیش‌دار است؟ آیا زبان کتاب به قضیهٔ محوری نویسنده کمک می‌‌کند یا آسیب می‌‌رساند؟

۸٫ آیا نویسنده می‌‌تواند استنباط‌‌هایی برای آینده ترسیم کند (یا شما می‌‌توانید)؟ آیا آن‌‌ها دراز مدت هستند یا پیامد‌های کوتاه مدت برای مشکلات یا مسائل برجسته‌شده در متن کتاب هستند؟ اگر چنین است، مثبت هستند یا منفی؟ تصدیق‌کننده یا ترساننده؟

۹٫ آیا نویسنده راه‌حل‌‌هایی را برای مسائل و مشکلات مطرح‌شده در کتاب ارائه می‌‌دهد؟ (شما می‌‌توانید ارائه دهید؟) چه‌ کسی این راه‌حل‌‌ها را اجرا خواهد کرد؟ موفقیت به‌ چه میزان محتمل است؟

۱۰٫ آیا نویسنده یک «ندا برای عمل» به ‌طرف خوانندگان (به‌طور شخصی یا جمعی) مطرح می‌‌کند؟ آیا این درخواست واقع‌گرایانه است؟ آرمان‌گرایانه؟ قابل وصول؟ آیا خوانندگان قادر خواهند بود که بر نتیجهٔ مطلوب تأثیر بگذارند؟

۱۱٫ آیا مسائل کتاب جدل‌آمیز هستند؟ چگونه چنین هستند؟

۱۲٫ آیا می‌‌توانید به قسمت مشخصی از کتاب اشاره کنید که شما را شخصاً (به‌خاطر جذابیت، عمق، احمقانه‌ یا سطحی‌ بودن، نفهمیدنی‌ بودن یا غامض‌ بودن) متأثر کرده باشد؟

۱۳٫ آیا با مطالعهٔ این کتاب چیز جدیدی آموختید؟ آیا کتاب دیدگاه شما را دربارهٔ یک مسئلهٔ مشکل شخصی توسیع بخشید؟ یا یک مسئلهٔ اجتماعی؟ دربارهٔ یک فرهنگ دیگر در یک کشور دیگر، یا دربارهٔ یک فرهنگ یا قوم دیگر در کشور خودتان؟

منابع:

Wikipedia

wikiHow

American Library Association