خاصیت بعضی از کتاب‌‌های تاریخی این است که با خواندنشان آدم فقط تاریخ نمی‌خواند، کنارش فرهنگ‌شناسی، مردم‌شناسی و حتی ادبیاتِ عامه هم می‌خواند. گرچه پژوهش‌گران تاریخ میوه‌‌های مورد نظرشان را از باغ صفحات این‌طور کتاب‌ها می‌چینند. از قضا کتاب «مراسم دربار ناصری» -جشن آش‌پزان- از همین کتاب‌‌های تاریخی است که با خواندنش می‌توان کلی اطلاعات فرهنگی و ادبی و.. . کسب کرد.

ناصرالدین شاه قاجار از آن پادشاهان عجیب و غریب تاریخ معاصر ایران است که در دوران پنجاه ساله سلطنتش تا دلتان بخواهد حرف‌‌های در تاریخ ثبت کن! زده و کار‌های محیرالعقول کرده و دستور‌های مملکت نابودکُن صادر کرده که البته خیلی‌ها هم درباره‌اش نوشته‌اند و گفته‌اند اما یکی از این کار‌های عجیب و تا حدود زیادی با نمکش که کم‌تر درباره‌اش شنیده‌ایم اختراع یک آش جدید است و برپایی یک مراسم سالانه برای پختنش.

داستان از این قرار بوده که جناب ناصرالدین‌شاه در زمستان بیش‌تر اوقاتش را در ییلاق می‌گذرانده و روزهایش را با شکار و تیراندازی و خوش‌گذرانی پر می‌کرده. خوب حالا شما فکرش را بکنید که زمستان بوده و هوای سرد و کرسی، آن‌وقت‌ آش حسابی می‌چسبیده. برای همین جناب شاه فرمان می‌دهد که «برای شب‌ آش آب‌گوشت غریبی به اختراع من برای شب پخته شد، دیگ راهم آقا ابراهیم بار گذاشت» (ص۷) خلاصه از آن سال به بعد یعنی سال۱۲۸۵ قمری هر سال در ییلاق این مراسم آش‌پزان برپا می‌شده و خیلی از درباری‌ها هم سعی می‌کردند در مراسم سبزی پاک کردنش جلوی شاه حضور داشته باشند تا بعد‌ها بتوانند تیغ‌بُری‌هایشان را بکنند!

در ضمن در آن آش همه چیز هم می‌ریختند. از بادمجان و مرغ و گوشت و آلوبخارا گرفته تا کدو و انواع سبزی‌ها و….

کتاب مراسم دربار ناصری (جشن آش پزان) را «فاطمه قاضیها» بر اساس یادداشت‌های خود ناصرالدین شاه، اعتماد السلطنه و عین الدوله در کتاب خاطراتشان جمع‌آوری کرده و با اضافه کردن توضیحاتی مفید خواندنش را راحت‌تر کرده.

خواندن این کتاب با نمک تاریخی را به همه علاقمندان به تاریخ معاصر توصیه می‌کنم.