علی صفایی حائری را پیش‌تر از این با نام مخفف «عین صاد» که به معنای «چشم جلوگیر» نیز بود، می‌شناختیم. و وقتی نام کاملش را دانستیم که دیگر در میان ما نبود. اندیش‌مندی بود فرهیخته، عارفی شیدا و نویسنده‌ای قوی. در نوجوانی با آثار و شاه‌کارهای اندیش‌مندان غرب و شرق آشنا شد و مهم‌تر از همه، به پوچی آن‌ها پی برد. همزمان به تحصیلات حوزوی پرداخت و در همین مسیر باقی ماند. در هجده سالگی نخستین کتابش را به نام «مسؤولیت و سازندگی» نگاشت که بنیان تفکرش را تشکیل می‌داد.

علی صفایی در یک کلام، بزرگ‌مردی بود که به بزرگ بودن نیندیشید.

بخشی از متن کتاب:

همۀ کارهایی که ادیسون‌ها و دانش‌مندان کرده‌اند، در حوزۀ رفاه است. همۀ کارهایی که همۀ روان‌شناسان کرده‌اند، در حوزۀ امن است و همۀ کارهایی که هنوز هیچ کس راجع به رهایی و آزادگی انسان نکرده است تا چیزی گریبان‌گیر او نباشد، در حوزۀ رهایی است. و با این همه، این سؤال مطرح است که: «أیحسب الإنسان أن یترک سدی.»

همۀ این سه گام رفاه و امن و رهایی هم که فراهم شود، تازه همان سه گامی است که صالح به قومش گفته بود: «أتترکون فیما ههنا آمنین فی جنات و عیون و زروع و نخل طلعها هضیم و تنحتون من الجبال بیوتا فارهین». این سه آرمان چیزی است که با یک سؤال صالح از قومش محکوم شده است. حال تو، حتی اگر انسانی باشی که زندگی فوق مدرن را برای خودت فراهم کرده باشی، چه جوابی برای آن داری؟

■■■

از معرفی نویسنده که بگذریم، «اخبات» متن ویرایش شدۀ سه سخن‌رانی است در شب‌های مبارک قدر سال ۱۳۷۰٫ «اخبات» بیان‌گر مرحله‌ای از مراحل رویش و فلاح انسان است که پس از «اسلام»، «ایمان»، «تقوا» و «احسان» قرار می‌گیرد. اسلام حد ذهنی و معرفتی مذهب است و ایمان، پیوند ذهنیت انسان با حالت‌های قلبی. تقوا نیز حد عملی مذهب است و عمل بر اساس معرفت و عشق. و احسان همراه کردن عمل است با حسن و خوبی. تا قبل از مرحلۀ اخبات، از قرب رحمت حق باید سخن گفت و اطمینانی به وصول آن نیست؛ که فرموده‌اند: «إن رحمة الله قریب من المحسنین» و اخبات، آن انکسار و خشیت باطنی و دل‌شکستگی است که انسان را رحمت حق می‌رساند.

نویسنده (یا به‌تر است بگویم: سخن‌ران) در ادامه، به بررسی علائم و زمینه‌های اخبات می‌پردازد و از راه رسیدن به آن می‌گوید؛ علائم آن «وَجَل» است و «صبر» و «صلاة» و «انفاق»، و زمینه‌های آن «فهم»، «مذاکره»، «محبت» و «بلاء». راه‌های رسیدن به آن را هم نمی‌نویسم، تا کمی به خود حرکت داده و سری به کتاب بزنید! به جان عزیزتان قسم، ارزش خواندن دارد!

ضمناً اگر کتابش را پیدا نکردید، بد به دلتان راه ندهید. پرونده‌های صوتی‌اش را می‌توانید از اینجا بر روی رایانه‌تان ذخیره کنید. شنیدن صدای استاد هم حال دیگری دارد!