خانه کتاب اشا| طبل میان تهی

جمعه، ۱۸ دی ۱۳۸۸ | داستان و رمان
حسین جاوید

لئون تولستوی، برای دوست‌داران ادبیات، نامی‌تر از آن است که نیازی به معرفی مفصل داشته باشد. این نویسنده و مصلح اجتماعی روس در بین سال‌های ۱۸۲۸ تا ۱۹۱۰ زیست و در این مدت، تعدادی از درخشان‌ترین آثار ادبی همهٔ اعصار را آفرید؛ آثاری که نه تنها نام او را بر تارک ادبیات جهان جاودانه کرد، بل ادبیات روس را جان و جلایی تازه بخشید و آوازه داد. بی‌شک، «جنگ و صلح» و «آناکارنینا»ی او، اگر به‌ترین رمان‌های نوشته‌شده در طول تاریخ نباشند، به گواه نسل‌های مختلف سخن‌شناسان و مخاطبان عادی، در گروه ده رمان بزرگ تاریخ جای دارند.
خوش‌بختانه، اغلب آثار تولستوی به فارسی ترجمه شده‌اند، بعضی فقط با یک برگردان و تعداد بیش‌تری با برگردان‌های گوناگون. یکی از کتاب‌های ترجمه‌شده از تولستوی «طبل میان تهی»ست. کتابی که هشت داستان کوتاه از او را شامل می‌شود. این کتاب را انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب در سال ۱۳۴۳، در سلسله کتاب‌هایی که برای جوانان به چاپ می‌سپرد، با ترجمه‌ٔ «منوچهر ضرابی» به بازار عرضه کرد. متأسفانه، این کتاب هم‌اکنون نایاب است.

برای دوستانی که نمی‌دانند، یادآوری می‌کنم: بنگاه ترجمه و نشر کتاب در سال ۱۳۳۲ـ بنا بر طرحی از احسان یارشاطر و با هم‌راهی ملکه‌ٔ وقت، «ثریا پهلوی» و مباشر وقت املاک و مستغلات پهلوی، «امیراسدالله علم»ـ تاسیس شد و تا زمان وقوع انقلاب اسلامی سرپا بود. پس از انقلاب، حقوق کتاب‌های این مرکز نشر دولتی به شرکت انتشارات «علمی و فرهنگی» منتقل شد.

«علمی و فرهنگی» در این سال‌ها تعدادی از صدها کتابی را که بنگاه ترجمه و نشر کتاب منتشر کرده بود و مشکلات ممیزی نداشت، تجدید چاپ کرده است. «طبل میان تهی» هم یکی از هم‌این آثار است. البته من نسخهٔ اصلی کتاب را دارم و نمی‌دانم آیا در چاپ جدید حذفیاتی در تصاویر و متن کتاب اعمال شده یا خیر. بر اساس اطلاعات کتاب‌خانه‌ی ملی، تجدید چاپ اثر در سال ۱۳۷۳ انجام شده است و ۱۴۴ برگ دارد، در حالی که نسخه‌ی اصلی اثر ۱۸۸ صفحه را شامل می‌شود.

از حاشیه‌ها که بگذریم، «طبل میان تهی» هشت داستان از تولستوی را در بر دارد. نام این داستان‌ها از این قرار است: «طبل میان تهی»، «یک‌نفر به چه مقدار زمین نیاز دارد»، «دختران خردسالی که از مردان داناترند»، «جرقه‌ای می‌تواند خانه‌ای را بسوزاند»، «بچه‌ٔ شیطان و نان دهقان»، «سه سؤال»، «داستان ایوان دیوانه» و «زندانی قفقاز»

داستان‌های این کتاب، به غیر از داستان آخر، بیش از آن‌که واقعیت را مبنا قرار دهند پای در تخیل و افسانه دارند. هدف تولستوی از نوشتن آن‌ها رساندن یک پیام اجتماعی بوده است. بر هم‌این اساس، این داستان‌ها شانه به شانه‌ٔ حکایات آموزنده‌ٔ کلاسیک حرکت می‌کنند. درواقع، می‌توان آن‌ها را نمونه‌ٔ پرداخته‌شده‌ٔ آن‌چه دانست که در آثاری هم‌چون «قصه‌ها و افسانه‌های برادران گریم» می‌بینیم.

تولستوی سعی کرده است تا جای ممکن پیام اخلاقی اثر را در لابه‌لای داستان پنهان کند اما گاهی هم ابایی نداشته که نصیحتی را مستقیماً در اختیار خواننده‌ٔ جوان خود قرار دهد. درون‌مایه‌ٔ داستان‌ها بر فرم‌شان می‌چربد، اما هنر تولستوی باعث شده این اتفاق توی ذوق نزند و با این‌که داستان‌ها مشخصاً بار تعلیمی دارند، جذابیت کار حفظ شود.
«طبل میان تهی» تبلیغ درست‌کاری‌ست و این‌که نیکی همیشه بر پلیدی چیره می‌شود، «یک‌نفر به چه مقدار زمین نیاز دارد» آموزش قناعت است و نتیجه‌ٔ حرص و آز بیش از حد را تصویر می‌کند، «دختران خردسالی که از مردان داناترند» می‌گوید که کودکان دنیای خاص خود را دارند و بزرگ‌ترها را از جدال با یک‌دیگر به خاطر آن‌ها بر حذر می‌دارد، «جرقه‌ای می‌تواند خانه‌ای را بسوزاند» با آیه‌ای از انجیل متا درباره‌ٔ بخشش و گذشت آغاز می‌شود و هم‌این مضمون را در جنگ میان دو خانواده‌ٔ روس می‌پروراند، هدف از نگارش «بچه‌ٔ شیطان و نان دهقان» بازنمایی مضرات می‌گساری و نقش آن‌ در پلیدی‌هاست، «سه سؤال» نصایح یک زاهد گوشه‌گیر است به یک پادشاه، و از میان پیام‌های «ایوان دیوانه» این یکی از همه پررنگ‌تر است: «هر کس دست زبر و خشن دارد در سر میز غذا تناول می‌کند و هر کس  ندارد باید پس مانده‌ٔ دیگران را بخورد.»

حکایت داستان «زندانی قفقاز» از بقیه‌ٔ نوشته‌های کتاب جداست. این داستان به‌ترین داستان کتاب است و برخلاف ساختار حکایت‌وار باقی نوشته‌ها، فرمی امروزی و روایتی مدرن دارد. تولستوی در جنگ‌های قفقاز شرکت داشت و بر مبنای آن چند رمان و تعدادی داستان کوتاه نوشت. «زندانی قفقاز» یکی از هم‌این آثار است. «زیلین» یک افسر روس است که در قفقاز می‌جنگد. او از فرمانده‌اش مرخصی می‌گیرد تا به دیدار مادر فرتوتش برود اما در میانهٔ راه تاتارها او را به اسیری می‌گیرند. یک‌بار تلاش می‌کند بگریزد اما ناموفق است و دوباره گرفتار می‌شود. این‌بار او را در یک چاه نمور و تاریک زندانی می‌کنند اما او ناامید نمی‌شود. بار دیگر فرار می‌کند و این‌بار با زنجیری که به پایش است خود را تا اردوگاه سربازان روس می‌رساند و نجات می‌یابد.

داستان تعلیقی نفس‌گیر دارد و کاملاً رئالیستی پیش می‌رود. «زندانی قفقاز» ستایشی‌ست از شهامت و شجاعت و امیدواری به آینده. داستانی پرکشش که، علاوه بر درون‌مایه‌ی متعالی‌اش، پی‌رنگ مستحکمی دارد.
هرچند تولستوی «طبل میان تهی» را برای جوانان نوشته‌ است، اما داستان‌های این کتاب فراتر از یک گروه سنی هستند و برای همه‌ٔ مخاطبان جذاب‌اند.

مگر می‌شود نوشته‌ای از تولستوی خواندنی نباشد؟!

توضیح: شناسنامه جدید کتاب را نیافتیم!

برچسب های مطلب:
, , , , , , ,
 
لینک مطلب | بازدید: 388 بار |
  • FriendFeed
  • Google Reader
  • Delicious
  • Share/Bookmark
 
 
 
 

لطفا برای ارسال نظراتی که ارتباطی با این یادداشت نداند، از پیک اشا (کنج ستون سمت راست!) استفاده کنید :)

 
 
 
 
کتاب کمیک
تن‌تن در آمریکا
خانهٔ کتاب اشا، از این پس، در بخشِ تازه‌ای، به انتشارِ کتاب‌های کمیک خواهد پرداخت. پس، در آغاز، با تقدیمِ «ماجراهای تن تن» تجدید خاطره می‌کنیم.
گزیده کتاب
تسلیم نمی‌شوم
من هنوز لج می‌کنم، هنوز اعتراض می‌کنم، هنوز فریاد می‌کشم، هنوز می‌لرزم و به لُکنت دچار می‌شوم، هنوز زیر بار نمی‌روم، هنوز باج نمی‌دهم و نمی‌گیرم، هنوز اعتقاد نمی‌خرم و نمی‌فروشم...

 

عکس‌نما
مطالعه در کالج اورستد دانمارک
نمایشگاه کتاب در لندن
کتاب‌فروشی رؤیایی
تازه‌های نشر
عاشق کتاب و بخاری کاغذی
عاشق کتاب و بخاری کاغذی» (گفتارهایی از مهدی آذریزدی) شامل مجموعه‌ای از مقالات زنده‌یاد مهدی آذریزدی است که در سال‌های 1374 و 1375 در ماهنامهٔ «جهان کتاب» با عنوان «خاطرات کتابی» منتشر شده است.
سکاندار بر کرانه خلیج فارس
امروز و باگذشت حدود سه ماه از افتتاح رسمی ناوشکن جماران با حضور فرمانده کل قوا، سایت رهبر انقلاب اسلامی از انتشار کتاب «سکان‌دار بر کرانهٔ خلیج فارس» خبر داد.
۴۲ روز کچل
اولین مجموعه داستانِ «حسن کیقبادی» نویسندهٔ جوانِ سبزواری، امسال در نمایشگاه کتاب عرضه می‌شود.
دستور زبان کردی کرمانشاهی
تاب دستور زبان کردی کرمانشاهی اولین دستور جامع کردی جنوبی و خصوصاً کردی کرمانشاهی است. این اثر، از سوی نشر «طاق بستان» کرمانشاه منتشر شده است.
جلد ۴ خاطرات حجت الاسلام ری‌شهری
ری‌شهری در این جلد از خاطرات خود، به موضوعات مربوط به برکناری آیت الله منتظری از جانشینی حضرت امام خمینی می‌پردازد.
محله‌های زندگی
محله‌های زندگی برشی از زندگی یک زن است، یک زن که از نظر نویسنده متفاوت است
من سرباز هخامنشی بودم
این کتاب شامل 79 داستانک است. این داستانک‌ها به موضوعاتی از جمله خیانت، دعای مادر، دوکوهه، کربلایی‌ها و... می‌پردازد. من سرباز هخامنشی بودم نیز عنوان یکی از داستان‌های این کتاب است
احمدشاه مسعود: روایت صدیقه مسعود
کتاب «احمد شاه مسعود: روایت صدیقه مسعود»، اثری خواندنی دربارهٔ زندگی شیر درهٔ پنج‌شیر است که افسر افشاری کار ترجمه آن به فارسی را انجام داده است.
من از آینده می‌آیم
گزیده‌ای از اشعار آدونیس شاعر عرب‌زبان، با عنوان «من از آینده می‌آیم» با ترجمهٔ «عبدالحسین فرزاد»
سه گلدان
داستان این کتاب درباره سه گلدان لادن، نرگس و شمعدانی و سه خانواده است که با زبانی شاعرانه قصه آن‌ها بیان شده است.
فرهنگشت
نگاهی دیگر به سفر مرگ
فیلم سینمایی "سفر مرگ" ساخته حسن آقاکریمی در یک‌صد و شصت ‌و یکمین نشست باشگاه فیلم تهران به نمایش و نقد گذاشته می‌شود. در خلاصه داستان "سفر مرگ" آمده است: سیف‌الله و دامادش مرتضی به علت حادثه‌ای که برای یکی
جنگ و صلح روی میز نقد
رمان «جنگ و صلح» اثر لئو نیکولایویچ تولستوی، يك‌شنبه، 24 مرداد با حضور «محمد جواد جزینی» در فرهنگ‌سرای پايداری بررسی و نقد می‌شود. تولستوی در اين رمان كه در مدت 5 سال نوشته شده است، ماجرای زندگی دو خانواده اشرافی باکونسکی
زنگ‌هایی که در فر‌هنگ‌سرای پایداری به صدا در‌می‌آیند
رمان "زنگ‌ها برای که به صدا در می‌آیند" نوشته ارنست همینگوی، يك‌شنبه، 3 مرداد 89 در فرهنگ‌سرای پايداری نقد می‌شود. ایبنا خبر داد: محمدجواد جزينی به عنوان منتقد، در نشست نقد و بررسی رمان "زنگ‌ها برای که به صدا در
بازروایی معضلات اجتماعی در طبقه سوم
فیلم سینمایی «طبقه سوم» با حضور عوامل فیلم در فرهنگ‌سرای انقلاب، نقد و بررسی می‌شود. فارس خبر داد: در اين برنامه «بيژن ميرباقری» (كارگردان)، «بهزاد صديقی» (مجري و منتقد) و جمعی از بازی‌گران اين فيلم حضور خواهند داشت. فيلم‌نامه طبقه
باغ تلو روی ترازوی نقد
رمان "باغ تلو" نوشته مجيد قيصری، در فرهنگ‌سرای پايداری با حضور محمد جواد جزینی نقد و بررسی می‌شود. به نقل از ایبنا، "باغ تلو"، با محوریت جنگ تحمیلی عراق عليه ايران، به تاثیر مستقیم آن بر شهروندان و زنان
جنگ در بوسنی، در قاب نگاه رضا برجی
نمایش‌گاه عکسی از آثار رضابرجی به مناسبت سال‌گرد قتل عام مردم بوسنی و هرزگوین برگزار می‌شود. فارس خبر داد، انجمن دوستی ايران و بوسنی و هرزگوين، به منظور نشان دادن بخشی از مظلوميت مسلمانان بی‌دفاع در شهر سربرنيستا بوسنی و هرزگوين
روایت عکاس انقلاب در اتاق سفید
فیلم مستند “اتاق سفید” با نگاهی به زندگی و آثار “حسین پرتوی” عکاس انقلاب، در روز دوشنبه، ۲۱ تیرماه، ساعت ۱۴، درسینماتک موزه‌ٔ هنرهای معاصر به نمایش در می‌آید. به نقل از پایگاه اطلاع رسانی عکاسی،‌در این فیلم سعی شده است
ریشه در اعماق، زیر ذره بین نقد
رمان «ريشه در اعماق»، نوشته ابراهيم حسن‌بيگی، 13تیرماه در فرهنگ‌سرای پايداری نقد می‌شود. ريشه در اعماق، داستان جوانی است با نام «شفی محمد» از اهالی شهر بمپور استان سيستان و بلوچستان كه همزمان با آغاز جنگ تحميلی تصميم می‌گيرد به
فرشچیان به روایت تصویر
مستند زندگی «محمود فرشچیان» به كارگردانی مصطفی رزاق‌كریمی، در روز سه‌شنبه، در خانه هنرمندان ایران نمایش داده می‌شود. سینمافردا خبر داد، دو مستند كوتاه «رنگ‌های امانی» با موضوع سیری در نگارگری ایران و «استاد فرشچیان» پرتره‌ای از محمود فرشچیان از سوی انجمن تهیه
تئاتر شهر منهای دو!
نمایش "منهای دو" با کارگردانی "داوود رشیدی" ازهشتم تیرماه درتالار اصلی مجموعه تئاترشهر اجرا می‌شود. به نقل از پایگاه اطلاع رسانی تئاتر شهر، نمایش "منهای دو" نوشته "ساموئل بنشتریت" است که با ترجمه "شهلا حائری" و کارگردانی داوود رشیدی از
بازنشر نوشته‌های اشا، با هر حجم و به هر نحو، بدون اجازه و اطلاعِ اهالی خانه، مایه‌ی کدورت است!