شنبه، ۲۱ دی ۱۳۸۷ | زبان و ادبیات فارسی  
فهیمه شانه

دیوان حافظ
شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی
به تصحیح علامه محمد قزوینی و دکتر قاسم غنی
چاپ نهم؛ ۱۳۸۴
انتشارات زوار
شمارگان: ۳۳۰۰ نسخه
قیمت: ۶۰۰۰ تومان

در میان کتب چاپ شده، پس از قرآن کریم، دیوان حافظ بیش‌ترین آمار چاپ را به خود اختصاص داده است تا آن‌جا که گذرمان به هر کتاب‌فروشی که می‌افتد، حتماً نسخه‌هایی معتبر، بازاری، فال‌نامه و انواع چاپ‌های نفیس یا بی‌ارزش از دیوان حافظ به چشم می‌خورد.
اگر ما را با خواجه جز تفألی و تفننی سر و کار نباشد، ممکن است هر کدام از نسخ  برای رفع نیازمان کفایت کند، اما یقیناًً آنان که با این کتاب گرامی و این اندیشة بزرگ مأنوس هستند و نسخه‌ها و چاپ‌های مختلف از دیوان را از نظر گذرانده‌اند، تفاوت بسیار در نسخ مختلف را دریافته‌اند و چه بسا گاه در این که بالأخره کدام کلمات یا عبارات یا حتی ابیات و غزلیات، اندیشة اصیل خواجه یا حداقل نزدیک به آن است، سرگردان مانده‌اند!
اختلاف در نسخ ممکن است به دلایلی باشد که برخی از آن‌ها به اختصار عبارتند از:
■ یکی این‌که نسخه‌نویسان یا خوانندگان شعر خواجه، عباراتی از خواجه را که در زمان آن‌ها قریب و نامأنوس است، با طبع و سلیقة شخصی خود به عبارات قابل فهم زمان خویش تغییر داده‌اند!
■ دوم آن‌که هر چه از زمان شاعر فاصله می‌گیریم و شهرت او عالم‌گیرتر می‌شود، اشعاری از شاعران دیگر در دیوان راه یافته است و چون نسخة قدیمی‌تر در دسترس نیست، تمییز دادن آن هم ممکن است آسان نباشد!
■ سوم آن‌که نسخ خطی قدیم گاه از جهت خط و املا ناخوانا بوده و در هنگام نسخه‌برداری مجدد، تغییر کرده‌اند.
این سطور، سرنخی است به قصد شناساندن معتبرترین نسخه از دیوان حافظ؛ هم برای آنان که درپی گوهر ناب اندیشة اصیل شاعر هستند و هم برای آنان که درپی نسخه‌ای از دیوان هستند برای این‌که آن را منشأ تحقیق و بررسی قرار دهند.
کتاب، نسخهٔ جامعی از تصحیح انتقادی شامل غزلیات، مثنویات، مقطعات، رباعیات و قصاید است. در انتهای کتاب، چندین فهرست از اسامی رجال، امکنه، قبایل، کتب و کلمات و تعبیرات تفسیر شده در حواشی دیوان قرارداده شده است. علامه قزوینی و دکتر غنی در تصحیح این نسخه هجده نسخة متفاوت از دیوان را منشأ کار خود قرار داده‌اند و شرح کامل تلاش‌ها و نام نسخ مورد استفاده، مطابق معمول کتب تصحیح شده در ابتدای کتاب آورده شده است.
همان‌طورکه می‌دانیم حافظ(علیه‌الرحمه)، خود اشعارش را به صورت کتاب حاضر ارائه نکرده است و اولین جامع این دیوان عظیم، محمد گلندام بوده است که تقریباً معاصر با خواجه به جمع‌آوری و تدوین دیوان اقدام کرده است. مقدمة محمد گلندام نیز در ابتدای این کتاب وجود دارد که پس از شرح روش تصحیح اشعار، در ابتدای کتاب و قبل از غزلیات آمده است و از دو جهت زبان شیرین تاریخی آن و اطلاعاتی که دربارة دیوان در اختیار ما می‌گذارد، جالب و خواندنی است.

 

 

Share/Bookmark
  • یا حق
    سلام
    جایی در نوشته آمده: «این سطور، سرنخی است به قصد شناساندن معتبرترین نسخه از دیوان حافظ…» و در سطر بعد آمده دربارهٔ کتاب حرف را شروع کرده است. فکر می‌کنم اگر چیزی وسط این دو قرار بگیرد و یا خط‌های پایانی به بالا و بین این دو سطر منتقل شوند نوشته به‌تر خواهد شد. تعیین این امر به‌عهدهٔ نویسنده است البته.

    پ.ن:
    ۱- چه‌را این نوشته به‌شکل کج انتشار پیدا کرده؟
    ۲- چه‌را برای اطلاعات کتاب از جدول استفاده نشده؟

     
    توسط: محسن خطیبی‌فر | ۲۳ دی ، ۱۳۸۷  در ساعت ۱:۴۱ ق.ظ
تازه‌های نشر
القاعده از زبان مشاور سابقش!
مصطفی حامد –مشهور به ابوالولید المصری- از جمله مشاوران و نزدیکانِ سابقِ گروهِ «القاعده» در خاطراتش این گروهِ تروریستی را به مخاطبان شناسانده است.
اسناد مطبوعاتی‌های مجلس رفته در کتابی تازه
این کتاب بر اساس اسناد گواهی می‌دهد که بیش از هزار نفر از اهالی قلم به مجلس رفته‌اند. از این تعداد 240 نفر مدیرمسؤول و سردبیر بوده‌اند.
پیراهن تو پرچم کدام جمهوری است
پیراهن تو پرچمِ کدام جمهوری است نخستین دفترِ شعرِ رسول پیره است که انتشاراتِ دفترِ شعرِ جوان در سال 1390 آن را منتشر کرده است.
رویدادهای فرهنگی
همراه امام با مردم سخن می‌گوید | برگزار شد
صادق طباطبایی همراهِ امام خمینی، سخنگویِ دولتِ مهندس بازرگان، خواهرزادهٔ امام موسی صدر و از اقوامِ مدیرِ شهرِ کتاب است.
رونمایی از تصویر قدیمی‌ترین قرآن در مجلس
این دست‌نوشتهٔ نفیس مربوط به سال 484 هـ.ق است. نامِ عثمان بن حسین وراق غزنوی به عنوان کاتب و تذهیب‌کارِ این قرآن برده شده است
گفتگو درباره تازه‌ترین اثر بلخاری در شهر کتاب
کتاب "فلسفه هنر اسلامی" نوشته دکتر حسن بلخاری سه‌شنبه 27 دی‌ماه در شهر کتاب بررسی می‌شود.
بازنشر نوشته‌های اشا، با هر حجم و به هر نحو، بدون اجازه و اطلاعِ اهالی خانه، مایه‌ کدورت است!