یکشنبه شب، در عین اینکه شبِ بیسوژهٔ خبرنگاران فرهنگی بود، خبرنگاران سیاسی با خوشحالی از تالار وحدت خارج شدند. چه روی داده بود که به مذاق سیاسیها خوش آمد؟ پیش از پاسخگویی به این سؤال، باید از دلیل برگزاری مراسم در تالار وحدت بگوئیم.
دوم آذرماه، رئیس مجلس شورای اسلامی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاون فرهنگی وزیر ارشاد، اعضای هیئت علمی جایزهٔ جلال آل احمد و خبرنگاران و برخی از علاقهمندان به شرکت در چنین مراسمی، گرد هم آمدند تا به نام جلال، از برگزیدگان دومین جایزه جلال آل احمد تقدیر کنند و گرانترین جایزه طول تاریخ ایران را اعطا کنند.
مجری تپق میزند
پیش از شروع، ورود خبرنگاران به تالار با مشکل مواجه شد. من و برخی از دوستانِ خبرنگارم، اجازه نیافتیم با وسایل خبرنگاری وارد شویم و به ناچار، دستخالی روی صندلیهای تالار وحدت نشستیم.
مجری مراسم که اسامی کتابهای جلال آل احمد را دقیق نمیدانست و شمس آل احمد یا رئیس کتابخانه ملی و مجلس را به درستی نمیشناخت، در معرفی افراد دچار مشکل شد و نام رئیس کتابخانه مجلس را با عنوان رئیس کتابخانه ملی خواند. دقایقی بعد، از شمس آل احمد که سخت بیمار است و بر اثر کهولت سن، کمتوان، خواست تا اگر در مراسم حضور دارد، چند لحظهای بایستد تا حاضران ببینندش.
پیش روی من، خانم خبرنگاری که برای واحد مرکزی خبر صدا و سیما گزارش میگرفت، در حال گفتگو با منتخب بخش «نقد ادبی» از جایزه جلال آل احمد، چندینمرتبه با عنوان «جشنواره» یاد کرد!
دقایقی بعد، محسن پرویز معاون فرهنگی وزیر ارشاد به جایگاه رفت و درباره شمس آل احمد گفت و او را، علاوه بر برادر جلال بودن، نویسندهای توانا خواند. پرویز از سیمین دانشور نیز یاد کرد و دلیل حضورنداشتنش در مراسم را «کسالت» عنوان کرد که به قول معاون فرهنگی، معمولاً گریبانگیر خانم نویسنده میشود.
فرهنگیترین حرفها
شاید فرهنگیترین گفتههای مراسم، از دهان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شنیده شده باشد. سیدمحمدحسینی وقتی به جایگاه رفت، دومین نفری بود که بعد از پرویز، به پرچم کنار جایگاه خورد و نزدیک بود آن را بیندازد. حسینی، درباره شخصیت ادبی و سیاسی جلال گفت و بار دیگر در دوران وزارتش، نشانداد که در سخنرانی توانا است.
بابِ دندانِ خبرنگاران سیاسی
گوشها تیز بود و به جرأت میتوان گفت، همه متوجه علی لاریجانی بودند؛ چراکه تواناییاش در سخنوری و استفاده از تعبیرات و کلمات، برکسی پوشیده نیست.
با شروع سخنرانی لاریجانی که بیش از دیگران طول کشید، خبرنگاران فرهنگی تصور کردند اشتباه آمدهاند. برخی هم تغییر کاربری دادند و بلافاصله، خبرِ گفتههای آقای رئیس را برای بخش سیاسیِ رسانهشان مخابره کردند. گفتههای لاریجانی درباره جلال، به تفسیری سیاسی از زندگی سیاسی-ایدئولوژیک وی اختصاص یافت. دقایقی که گذشت، لاریجانی رو به سوی گروههای سهیم در درگیریهای پس از انتخابات کرد و خطاب به آنها، توصیههایی کرد.
به نظر میرسید، آقای رئیس برای آمدن به مراسم اختتامیه جایزه جلال آل احمد، بهانهای غیر از «جلال» دارد. لاریجانی، در ابتدای صحبتهایش، از حسینی وزیر ارشاد به خاطر نامگذاری جایزه ادبی به نام «جلال آل احمد» تشکر کرد و نشان داد درباره این جایزه اطلاعات چندانی ندارد و نمیداند که بنای برگزاری این جایزه، مصوبِ شورای عالی انقلاب فرهنگی دوره دولت هشتم است!
اواخر شب، بخشهای مختلف خبری تلویزیون، خبرِ گفتههای لاریجانی درباره مسائل سیاسی اخیر را در فهرست «عناوین مهم» قرار دادند و با تفصیل از آن گفتند. در این میان، سهم اختتامیه گرانترین جایزه ادبی طول تاریخ ایران، در حد ۳-۴ سطر بود. آن هم گذرا و کمتصویر.
جامعه سیاستزده، جایزه ادبی نمیشناسد
مراسم اختتامیه جایزه ادبی جلال آل احمد، نمایش خوبی از جامعه سیاستزده ما بود. نمایشی که ناشران و یک نویسنده برگزیده با حضور نیافتن در مراسم، چند نویسنده با انصراف از شرکت در جایزه، رئیس مجلس با گفتههایش، علی اوجبی –دبیر علمی جایزه- با تفسیری که از جلال ارائه کرد و رسانهها با نوع پوشش خبریشان از آن، بازیگران چیرهدستش بودند.
بیشک، تازمانی که خبرهای فرهنگی، تحتالشعاع رویدادهای سیاسیاند و نگاه نویسنده و ناشر و داور و برگزارکننده و رسانه و رئیس و وزیر به جایزهای که لقب «ادبی» بر ناصیهاش خورده است، نگاهی سیاسی است، همچنان از تیتر یک روزنامهها گرفته تا تاکسیگفتههای مردممان، سیاسی خواهد ماند.
یکی بگوید، این سیاستزدگی، تاکی و به امید چه حاصلی است؟ اگر جلال آل قلم زنده بود، به برگزارکنندهگان چنین جایزهای، چه میگفت؟
برای اطلاعنرسانی!
قراردادن زمانِ برگزاری مراسم در ساعتهای پایانی روز که روزنامهها قادر به پوشش خبری نیستند، در سالهای اخیر روالیست که برنامههای وزارت ارشاد بر آن به پیش میروند. این را اضافه کنید به گرفتن وسایل خبرنگاری از خبرنگاران. انگار همهچیز برای اطلاعنرسانی آماده شده بود!
تالار وحدت, جایزه ادبی جلال آل احمد, سیدمحمد حسینی, علی لاریجانی, محسن پرویز
آشخانه
همخانه
