زمانی که مادربزرگ من دانش‌آموز بود، کتاب‌های درس ادبیات، از بین متون و شعرهای کهن انتخاب می‌شدند؛ گلستان و بوستان برای سه چهار سال اول، رباعیات خیام برای کلاس چهارم، پنجمی‌ها و غزل‌های حافظ و سعدی برای سال‌های آخر ابتدایی. کم پیش می‌آمد که دخترها از این پیش‌تر بروند. اما اگر می‌رفتند، برای سال‌های دبیرستان، شاهنامه و مثنوی و غزل‌های مولانا را هم می‌آموختند؛ آن قدر که بتوانند بخوانند و ظاهر معانی را دریابند. حالا کتاب گلستانی که مادربزرگم با آن به مدرسه می‌رفت، مال من شده‌است.

سیاست‌های آموزشی تغییر کرده‌اند. مولفان کتاب‌های درسی می خواهند –و حق دارند که بخواهند- بچه‌ها را، مختصر هم که شده، با همهٔ دوره‌های ادبیات فارسی آشنا کنند. این وسط، سهم سعدی از کتاب ادبیات هر پایه، می‌شود یک حکایت از گلستان یا بوستان یا یک غزل اخلاقی. تعجب ندارد که دانش‌آموزان این روزگار، سعدی را پیرمرد تلخ‌خوی اندرزگویی تصور کنند. سواد خواندن غزل‌هایش را هم که ندارند تا آن روی جوان و رند و عاشقش را ببینند. فقط هم حکایتِ سعدی نیست. حافظ را هم –به لطف حذف ابیات «می و معشوق دار»ش – چیزی سوای آن‌چه هست می‌نمایانند.

خواندن شعر کهن، خاصه برای من و هم‌سال‌های من که زبان شاعران کهن را کم‌تر می‌شناسیم، ساده نیست. این شعرها پُرند از واژه‌هایی که دیگر به کار نمی‌روند یا در معنایی متفاوت به کار می‌روند. تفاوت‌های دستوری هم هست. اما دشوارترین بخش ماجرا، درک معنای پنهان یا همان «آنِ» شعرهای کهن است. انتشارات «فکر روز»، چند سالی است که فکری برای این دشواری کرده‌است.

ماجرای مجموعهٔ «کتاب‌خانهٔ ادبیات فارسی» از سال هشتاد شروع شد؛ وقتی اولین نسخهٔ اعراب‌گذاری شدهٔ دیوان حافظ، به همت کاظم برگ نیسی و یاری انتشارات فکر روز به بازار آمد. بعد، این مجموعه با غزلیات سعدی و دیوان شمس و رباعیات خیام کامل‌تر شد. سال هشتاد و شش، اتفاق جالب‌تری هم افتاد. آقای برگ نیسی، غزلیات سعدی را برای بار دوم ویرایش کرد. در این ویراست تازه، سوای اعراب‌گذاری، معانی واژگان دشوار، معانی تک تک ابیات به هم‌راه شرح‌شان و توضیح برخی از آرایه‌ها هم گنجانده شده‌بود. مدیر انتشارات فکر روز، وعده داده‌است که بقیهٔ کتاب‌های مجموعه را هم با شرح و توضیح افزوده بازنشر کند. توی این دو سال، دیوان حافظ و مثنوی مولوی و یک جلد از شاهنامه به همین شکل منتشر شده‌اند. لیلی و مجنون نظامی هم توی راه است. هشت جلد باقی‌ماندهٔ شاهنامه هم، بنا به گفتهٔ کاظم برگ نیسی، دست بالا تا سه سال آینده منتشر می‌شوند.

کاظم برگ نیسی غزلیات سعدی را با تکیه بر معتبرترین نسخه‌های موجود شرح داده‌است: نسخه‌های مرحوم فروغی و مرحوم یغمایی. کتاب بر روی کاغذ گلاسه و در دو جلد منتشر شده است. انتشارات فکر روز برای روی جلد این کتاب (و دیگر کتاب‌های مجموعه) تابلوهای منحصر به فردی سفارش داده است.